• សិទ្ធិមនុស្ស - កំរិតខ្ពស់
    FIHRM-ASIA PACIFIC
    លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅអាស៊ីតាមរយៈសកម្មភាពរបស់សារមន្ទីរ។
    ចូលរួមជាសមាជិក submit
  • សិទ្ធិមនុស្ស - មេរី
    FIHRM-ASIA PACIFIC
    លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅអាស៊ីតាមរយៈសកម្មភាពរបស់សារមន្ទីរ។
    ចូលរួមជាសមាជិក submit
  • សិទ្ធិមនុស្ស - Taiwan
    FIHRM-ASIA PACIFIC
    លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅអាស៊ីតាមរយៈសកម្មភាពរបស់សារមន្ទីរ។
    ចូលរួមជាសមាជិក submit
  • សិទ្ធិមនុស្ស - ការតាំងពិពណ៌
    FIHRM-ASIA PACIFIC
    លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅអាស៊ីតាមរយៈសកម្មភាពរបស់សារមន្ទីរ។
    ចូលរួមជាសមាជិក submit
  • សិទ្ធិមនុស្ស - កំរិតខ្ពស់
លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅអាស៊ីតាមរយៈសកម្មភាពរបស់សារមន្ទីរ។
:::

FIHRM-ASIA PACIFIC ព្រឹត្តិការណ៍ព័ត៌មាន

ព័ត៌មានថ្មីៗ
2022-09-23

ណែនាំអ្នកនិពន្ធ៖ លោកម៉ៃឆែល ប៊ែលត្រាន​ធ្វើ​ជា​អ្នក​កាសែត​មកដល់ថ្ងៃនេះមាន​រយៈពេល​ប្រាំមួយ​ឆ្នាំ​ គាត់ក៏បានលះបង់ជីវិតរបស់គាត់ចំពោះចលនានយោបាយ។ ដោយ​សារ​តែ​ការងារ​ជា​អ្នក​កាសែត គាត់​បាន​រាយការណ៍​អំពី​បញ្ហា​ទាក់ទង​នឹង​ក្រុម​ជនជាតិ​តំបន់ដាច់ស្រយ៉ាលផ្សេងៗ​ក្នុង​ប្រទេស​របស់​គាត់។ រួមទាំងលើ​សិទ្ធិ​មនុស្ស រឹតបន្តឹងលំហ​ប្រជាធិបតេយ្យរឿងរ៉ាវនៃការធ្វើអន្តរាគមន៍ នៅក្នុងប្រទេសចិន និងប្រទេសមហាអំណាចពិភពលោកផ្សេងទៀតដូចជាបង្ខំឱ្យផ្លាស់ទី  ការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ និងបាត់បង់ទីលំនៅ។ ប្រទេសទាំងមូល​មិន​ទាន់​បាន​ធូរស្បើយ​ពី​របួស​រួម​នៃ​ជំងឺ​រាតត្បាត​នេះ​នៅ​ឡើយ​ផង ខណៈដែលប្រទេសហ្វីលីពីនឆ្ពោះទៅរកការបើកចំហរជាបណ្ដើរៗ អ្វី​ដែល​ប្រជាជន​ហ្វីលីពីន​បារម្ភ​ បំផុត​គឺ​មិនមែន​មេរោគ ក៏មិនមែនជាវ៉ាក់សាំងដែលមិនអាចក្ដោបក្ដាប់បានឬអនាគតទេ។ មាន​ក្រុម​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាច្រើន​ក្នុង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន ដោយ​ដើរផ្លូវរៀងៗខ្លួន​ដើម្បី​សម្រេច​បាន​នូវ​ឧត្តមគតិ​របស់​ខ្លួន។ ដូចគ្នានេះដែរ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល អង្គការមហាជន ឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ និងក្រុមវប្បធម៌មិនត្រឹមតែរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ប្រទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលងាយរងគ្រោះបំផុតទទួលបានអាហារ និងស្លៀកពាក់ផងដែរ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេលនៃការរាតត្បាត​បិទ​ប្រទេស ក្រុម​សង្គម​ស៊ីវិល​បាន​​ចេញ​មុខបំពេញ​ចន្លោះ​ខ្វះខាតមួយ​ចំនួន។ក្នុងអំឡុងពេលនេះបញ្ហាស្បៀងនិងសន្តិសុខស្បៀង ពុងបន្តជាបន្ទាន់ ដើម្បីឱ្យក្រុមដែលមានចំណូលទាបអាចបន្តទទួលបាន និងស្តុកស្បៀង ហើយវាជាបញ្ហាដែលអង្គការសុខុមាលភាពសាធារណៈជាច្រើនត្រូវតែដោះស្រាយ។ អង្គការ និងមូលនិធិធំៗបានបង្កើតសួនបន្លែសហគមន៍ និងផ្ទះបាយនៅទូទាំងប្រទេស ជាពិសេសធនធានស្បៀង និងសន្តិសុខស្បៀងដែលសហគមន៍ក្រីក្រមាន​កង្វះខាត​ច្រើនជាងគេ។លើដំបូលព្យួរដបប្លាស្ទិកកែច្នៃអ្វើជាផើងយ៉ាងកំសត់ដាំដំណាំនៅក្នុងនោះ ក្រុមសហគមន៍ប្រមូលផលដំណាំរួមគ្នា  ជាចុងក្រោយធ្វើការ​ចម្អិនអាហារជាមួយគ្នា ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជនស្រេកឃ្លាន និងប្រជាជន​ក្រីក្រទាំងអស់។ សកម្មភាព​មួយទៀត​ សកម្មភាពសំអាតសង្គមគឺបាតុភូតនៃការជួយទៅវិញទៅមកដែល​គេ​ហៅ​ថា​ជា​ទូម្ហូប​សហគមន៍។ផាទ្រីស្យា​នុង(Patricia Non)​គឺជាអ្នកចលនាសង្គមផងនិងជាសិល្បករផង តាមពិតគំនិតដំបូងរបស់គាត់គឺសាមញ្ញ​បំផុត  ដោយគ្រាន់តែការ​ដាក់​តុ ឬ​ធ្នើរ​នៅ​កន្លែង​សាធារណៈ ហើយរៀបម្ហូបចំណីពេញ ព្រមទាំងសរសេរពាក្យថា"យកអ្វីដែលអ្នកត្រូវការ ផ្តល់អ្វីដែលអ្នកអាច"ក្នុងមួយរំពេចនោះក៏បានបញ្ឆេះចលនាជំនួយទៅវិញទៅមកដល់មហាជនទូទាំងប្រទេស។ ផែនការទាំងនេះក្រៅពីដោះស្រាយតម្រូវការដែលមានស្រាប់យ៉ាងច្បាស់ ក្រៅពីនេះក៏បានលាតត្រដាងពីភាពអសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលនិងវិធានការមិនសមរម្យក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងជំងឺរាតត្បាត។មិនគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទេ ដែលរដ្ឋាភិបាលបានព្យាយាមដាក់សម្ពាធលើសកម្មភាពទាំងនេះដោយចាត់ទុកថាជា "ភេរវករ" ក៏បានក្លាយជាប្រធានបទនយោបាយជំងឺរាតត្បាតដែលសម្ដែងម្ដងហើយម្ដងទៀត។ ពីរ​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​នេះ មតិ​សាធារណៈ​មាន​ការ​សង្ស័យខ្ពស់​អំពី​ការ​ដោះស្រាយ​វិបត្តិ​របស់​រដ្ឋាភិបាល។បើមិនដូច្នេះទេ  ក្នុងស្ថានភាពដូចរលាយពិភពលោកបែបនេះ សាធារណជនទូទៅជឿថា រដ្ឋាភិបាលលោកឌឺតថើត Duterteគ្មានអំណាចធ្វើអ្វីបានទេ។ ​រដ្ឋាភិបាល​នេះ​មិន​ដោះស្រាយបញ្ហាវេជ្ជសាស្រ្តបន្ទាន់ទេផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេបានប្រើការបិទក្រុងដើម្បីបន្ថែមអំពើហឹង្សារដ្ឋដ៏មានឥទ្ធិពលនិងសកម្មភាពដ៏ភ័យរន្ធត់បៀតបៀនជនរងគ្រោះ។ ចាប់ផ្តើមពីចុងឆ្នាំ 2018 រដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រធានាធិបតីលោក រ៉ូឌ្រីហ្គូ រ៉ូឌី ​​​រ៉ូអា ឌីតថើតRodrigo "Rody" Roa Duterteប្រកាសសង្គ្រាមលើគូប្រជែងនយោបាយរបស់ខ្លួន។ក្នុងក្រសែភ្នែករដ្ឋាភិ បាល មានតែពួកកុម្មុយនិស្ត ឬភេរវករទេ (គេប្រើពាក្យពីរនេះជំនួសគ្នា) ទើបចោទសួររបបរបស់ពួកគេ។អ្វី​ដែល​សំខាន់​ជាង​នេះ​គឺ​មាន​អ្វី​កើត​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​គេ​បិទ​ស្លាក​សញ្ញា​បែប​នេះ អ្នករិះគន់នយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកំពុងត្រូវបានលាបពណ៌ នោះគឺនៅក្នុងសកម្មជនទាំងនេះ និងនៅលើខ្លួនអ្នកប្រឆាំងបិទសម្គាល់អ្នកគាំទ្របះបោរកុម្មុយនិស្តឬអ្នកជ្រើសរើសស្លាក​សញ្ញាផ្ទាល់តំណាងឱ្យភេរវករណាម្នាក់ក៏អាចត្រូវបានរំលាយ។ និយាយឱ្យជាក់លាក់ទៅ លោកឌឺតថើDuterte បានបង្កើត"ក្រុមការងារជាតិដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធកុម្មុយនិស្តក្នុងតំបន់"(National Task Force to End the Local Communist Armed Conflict)ហៅកាត់ថាNTF-ELCAC。នេះបានសបញ្ជាក់ថាស្ថិតនៅក្រោមទិដ្ឋភាពសម្រាប់បរិបទ សង្រ្គាមស៊ីវិលហ្វីលីពីនបាននិងកំពុងបន្តអស់រយៈពេលជាង 50 ឆ្នាំមកហើយ ដែលធ្វើដោយទ័ពព្រៃប្រដាប់អាវុធនៃបក្សកុម្មុយនិស្តហ្វីលីពីន (the Communist Party of the Philippines  ហៅកាត់ថាCPP) និងកងទ័ពប្រជាជនថ្មី (the New People’s Army  ហៅកាត់ថាNPA)។ទោះបីពួកគេជាគូប្រជែងដ៏ស្វិតស្វាញបំផុតរបស់រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំក៏ដោយ ក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកអ្នករិះគន់ស៊ីវិលរបស់របបនេះជាពួកឧទ្ទាមដែរ និងស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យដូចគ្នា។យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​របប​នេះ​គឺ​ខ្លាំងហួសហេតុ ឱ្យតែរាល់ការលើកឡើងប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល​ គែសុទ្ធតែត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​ការ​ឃោសនា​កុម្មុយនិស្ត​ដែល​ព្យាយាម​ទាក់ទាញ​យុវជន​ឲ្យ​ចូល​រួម​បដិវត្តន៍​ប្រដាប់​អាវុធ ទាំងអស់។ បញ្ហាជម្លោះប្រដាប់អាវុធខ្លួនឯងនេះគូសបញ្ជាក់អំពីរដ្ឋាភិបាលមិនបានឆ្លើយតបនូវសំណួររាប់មិនអស់។ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ប្រជាជន​ហ្វីលីពីនជាច្រើន​ធ្វើការបះបោរប្រដាប់អាវុធ?  ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ការ​បះបោរ​របស់​ពួក​គេ​ប្រើ​ពេល​យូរ​ម្ល៉េះ? ផែនទីបង្ហាញផ្លូវនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព មានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ  ប៉ុន្តែជម្រើសពិសេសនៃការឆ្លើយតបរបស់លោក ឌឺតថើ Duterte គឺ​ត្រូវ​ប្រមូលស​ផ្ដុំសត្រូវ​ទាំង​អស់ដាក់រួមគ្នា បន្ថែមអារក្ស ដើម្បីបង្កើននូវសកម្មភាពហឹង្សាជាលំដាប់យ៉ាងសមហេតុសមផល។ យុទ្ធនាការនេះគឺការប្រមាញ់មេធ្មប់កុម្មុយនិស្ត រំលឹកមនុស្សឱ្យចងចាំពីសម័យកាលសង្គ្រាមត្រជាក់ដែល McCarthyismបានធ្វើនិងស្របពេលគ្នានឹងសង្គ្រាម​បង្ហូរ​ឈាម​ដ៏​ល្បីល្បាញ​របស់ឌឺតថើ Duterte។នៅក្នុងដំណាក់កាលចូលកាន់តំណែងដំបូងរបស់លោក Duterte បានផ្សព្វផ្សាយគម្រោង "គោះទ្វារដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូល"(Oplan Tokhang)នេះ​ជា​ប្រតិបត្តិការ​ប្រឆាំង​គ្រឿងញៀន​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​នាយកដ្ឋាន​អនុវត្ត​​ច្បាប់។ នៅក្នុងសង្គ្រាមគ្រឿងញៀនលើកនេះ ជនដែលត្រូវបានគេដាក់ស្លាកថាជាអ្នកញៀន ឬអ្នកជួញដូរ​គ្រឿង​ញៀនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យបំផ្លាញដោយស្វ័យប្រវត្តិ ហើយដូចគ្នានឹងសង្គ្រាមគ្រឿងញៀនខ្លាំងណាស់ គូប្រជែង​នយោបាយ​របស់ ​រដ្ឋាភិបាល​ក៏កំពុងជួបនឹង​បញ្ហាប្រឈម​មុខ​ដូចគ្នា​ផងដែរ។ នៅឆ្នាំ ២០២០ ក្នុងអំឡុងពេលដ៏តានតឹងបំផុតនៃការរាតត្បាតវា​ក៏​ជា​ពេល​ដែល​សកម្មជន​សង្គម​មាន​គ្រោះថ្នាក់​បំផុត​ដែរ។ស្នាក់នៅផ្ទះមានន័យថាស្នាក់នៅលើបណ្តាញខ្សែភ្លើង។ជាមួយនឹងភាពលេចធ្លោរបស់អ្នកដឹកនាំ ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ឃាត​យ៉ាង​សាហាវ​ព្រៃផ្សៃ​នៅ​ផ្ទះ ឃាតកម្ម​​ក៏​មាន​ការ​កើន​ឡើង​គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់លើ​សកម្មជនសង្គមដែលត្រូវគេលាបពណ៌។ ព័រឃីយ៉ា(Jory Porquia) អ៊ីឆានីស(Randall Echanis) អាវ៉ារេ(Zara Alvarez)និងបាឌីអ៊ុង(Carlito Badion)គឺជាជនរងគ្រោះល្បីៗមួយចំនួនក្រោមអំពើហិង្សារបស់រដ្ឋ។មុនពេលត្រូវបានសម្លាប់ ពួកគេទាំងអស់ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាជា "ភេរវករកុម្មុយនិស្ត" ។ នៅក្រោមការផ្សព្វផ្សាយដោយយោធាវាបានក្លាយទៅជាវាក្យសព្ទដ៏ពេញនិយម  បានពង្រឹងទស្សនៈថាប្រសិនបើវាជាគណបក្សកុម្មុយនិស្ត វាពិតជាភេរវករ។វា​មិន​ខុស​ច្បាប់​ទេដែលជឿលើមនោគមវិជ្ជាណាមួយនៅប្រទេសហ្វីលីពីន ប៉ុន្តែសម្រាប់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធវិញ ប្រជាជនឆ្វេងនិយម ច្បាស់ជាបក្សកុម្មុយនិស្តដោយមិនសង្ស័យ  ដូច្នេះហើយ បានជាពួកភេរវករ ត្រូវតែកម្ចាត់ចោល។ ក្បាច់លាបពណ៌ដ៏គួរឱ្យរន្ធត់នេះគឺស្មើនឹងការ​សម្លាប់​លោក ហ័ងឈួន(Huangquan ) ហើយ​ថែម​ទាំង​បាន​ធ្វើ​ភ្ញាក់ផ្អើលដល់គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ហើយវាមិនមែនលាបពណ៌តែសកម្មជន​សង្គមប៉ុណ្ណោះទេ សមាជិកគ្រប់ប្រភេទនៃសង្គមស៊ីវិលក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាភេរវករ  តាំងពីសមាជិកសភា សមាជិកព្រះវិហារ អ្នកកាសែត និងថែម​ទាំងអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ  រហូតដល់តារាល្បីៗដែលធ្វើការងារសប្បុរសធម៌ផងដែរ។ រិះគន់អាជ្ញាធរ ធានាថានឹងត្រូវបានរាយបញ្ជី! ប្រទេសហ្វីលីពីនបានទទួលការបរិច្ចាគ និងប្រាក់កម្ចីដ៏ធំបំផុតសម្រាប់ជំងឺរាតត្បាតរលាកសួតថ្មី covid-19 ប៉ុន្តែប្រាក់សង្គ្រោះដែលបានយកចេញមានចំនួនតិចតួចណាស់។ថវិការភាគច្រើនហូរទៅយោធា ប៉ូលីស ដើម្បីបង្កើនការដាក់ពង្រាយរបស់ពួកគេនៅក្នុងប្រទេស។ សូម្បីតែរឿងខុសច្បាប់តូចតាចក៏លំអៀងក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ អត់មានម៉ាស់ បម្រាមគោចរខុសច្បាប់ ឬសូម្បីតែដើរចេញពីទ្វារផ្ទះ នឹងត្រូវកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារទាំងអស់។ យើងតែងតែឮថា បើប្រៀបធៀបទៅនឹងមេរោគផ្ទាល់ ប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់អនាធិបតេយ្យ រឹតតែខ្លាចបាត់បង់ជីវភាពរស់នៅដោយសារតែគ្មានការងារធ្វើ ដូច្នេះធ្វើឲ្យអត់ឃ្លាន និងមិនអាចចិញ្ចឹមខ្លួនឯងបាន។នៅខែមេសាឆ្នាំ 2020 បញ្ហានេះបានលេចចេញមក អ្នករស់នៅអនាធិបតេយ្យរាប់រយនាក់នៅទីក្រុងម៉ានីឡាបានផ្តួចផ្តើមទាមទារដោយខ្លួនឯង ដោយតវ៉ាចំពោះការខ្វះខាតជំនួយ និងការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ ទន្ទឹមនឹងនេះសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់លោកឌឺតថើ Duterteកំពុងបង្ហាញពីទ្រព្យសម្បត្តិនិងឯកសិទ្ធិរបស់វា។ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​បាន​ត្រឹមតែការស្វាគមន៍ដោយគ្រវីដំបង និងខ្នោះដៃប៉ុណ្ណោះ។ 21នាក់ ក្នុងចំណោមប្រជាជនដែលស្រេកឃ្លានបំផុតរបស់ប្រទេសនេះគឺត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​ដាក់​គុក  បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​តវ៉ា​ពេញ​ប្រទេសពួកគេ​ត្រូវ​បាន​ដោះលែង​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​។  នៅខែកក្កដាឆ្នាំ 2020 រដ្ឋាភិបាលថែមទាំងបានសម្រួលដល់ដំណើរការកម្ទេចគោលដៅ និងបានអនុម័ត"ច្បាប់ប្រឆាំងអំពើភេរវកម្ម"ដ៏ចម្រូងចម្រាស នេះគឺប្រទេសហ្វីលីពីនចាប់តាំងពីសម័យច្បាប់អាជ្ញាសឹកនៃរបបផ្តាច់ការពេញលេញនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 និង 1980  ជាគោលនយោបាយជាតិដ៏ឃោរឃៅបំផុត និងបៀតបៀនប្រជាពលរដ្ឋ។ "ច្បាប់ប្រឆាំងអំពើភេរវកម្ម"គឺជាគ្រីស្តាល់ប្រធានបទដែលឌឺតថើDuterte និងបក្ខពួករបស់គាត់ចូលចិត្តបំផុត  អនុញ្ញាតឱ្យមានច្បាប់រឹតត្បិតសេរីភាពស៊ីវិលឥឡូវ​នេះអាចផ្អែកលើយ៉ាងសាមញ្ញសង្ស័យ​អ្នក​ដទៃ​ថា​ជា «ភេរវករ»ក្នុងករណីគ្មានដីកាចាប់ខ្លួនមនុស្ស ។និយមន័យនៃ ភេរវករបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីគ្របដណ្តប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ ស្ថានការណ៍ដែលបានរៀបរាប់ខាងលើភាគច្រើនកើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០២០។ជាអកុសល ដូចជាមេរោគឥចឹង ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះជាមូលដ្ឋានកំណត់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសហ្វីលីពីនរហូតមកដល់ពេលនេះ។ រោះមហន្តរាយសិទ្ធិមនុស្សដ៏អាក្រក់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនាពេលថ្មីៗនេះរបស់ប្រទេសកំពុងលាតត្រដាងទន្ទឹមនឹងនេះ អំណាចសេដ្ឋកិច្ចនៃក្រុមដែលជួបការលំបាកបំផុតក៏ត្រូវបានដកហូតជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ។ភាពអាក្រក់របស់ហ្វីលីពីនមិន ត្រឹមតែកត់ត្រានៅក្នុងសោកនាដកម្មសិទ្ធិមនុស្សរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះទេ។វាក៏រួមបញ្ចូលក្នុងអំឡុងពេលបិទក្រុងផងដែរ  ដែលត្រូវបានលាតត្រដាងដ៏ធំនូវវិសមភាពសង្គម។ទោះបីជាផល​ក្រោយ​នៃ​វិបត្តិ​កន្លង​មក​លែង​មាន​ទៀត​ហើយ​ក៏ដោយ  ក៏មិនអន់ដែរ  ការបោះឆ្នោតសកលខែឧសភា ឆ្នាំ 2022 ដែលទើបនឹងបញ្ចប់គឺគ្រាន់តែធ្វើឱ្យទទួលនូវអារម្មណ៍បែបនោះកាន់តែខ្លាំង។ ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សទាំងស្រុងបានបង្កឱ្យមានការតស៊ូដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ប្រជា​ជន​ធ្វើ​បាតុកម្ម​តវ៉ា ការជួបប្រជុំគ្នាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ប្រឈមមុខដាក់គ្នាគ្រប់ទម្រង់នៃ សង្គ្រាម។ ដោយសារកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដែលដឹកនាំដោយក្រុមសង្គម ការស្ទុះងើបឡើងវិញនៃសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីទទួលបានកន្លែងតូចមួយសម្រាប់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្ស  ធ្វើឱ្យហ្វីលីពីននឹងមិនដើរថយក្រោយទាំងស្រុងត្រលប់ទៅសម័យនៃច្បាប់អាជ្ញាសឹក ជាមួយនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរ និងច្បាប់តឹងរ៉ឹងនោះទេ គឺលទ្ធផលនៅឆ្ងាយ។ យើងមានការឱបហេតុផលដើម្បីក្ដីសង្ឃឹម។សួនច្បារសហគមន៍ ផ្ទះបាយ និងទូដាក់ម្ហូប គឺគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃការតស៊ូប៉ុណ្ណោះ។ការតស៊ូមានទម្រង់ជាច្រើន ចរន្ត​នៃ​ការ​មិន​ចុះ​សម្រុង​បាន​កើន​ឡើងចំពោះ​មនុស្ស​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង  ជាមួយនឹងអត្រាកាន់តែខ្ពស់ជាងនេះ     បន្តកើនឡើងលើដងផ្លូវជានិច្ច។ ស្ថានភាពមុនពេលដែលអ្វីៗ​កំពុង​តែ​ប្រសើរ​ឡើង នោះ​ គឺមានហេតុអាក្រក់ពីដំបូង(អាក្រក់មុនល្អក្រោយ)ដំបូងនិងប្រជាជនហ្វីលីពីនជាច្រើន  អង្គការ ស្ថាប័ន​ជាដើម​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន​រួច​ហើយ​សម្រាប់​រឿង​នេះ។

2022-09-23

ណែនាំសង្ខេបអំពីជូកាំងយ៉ុង៖ អ្នកធ្វើការអំពីប្រធានបទភាពក្រីក្រ(ដកឃ្លាត្រង់ណាក៏ត្រឹមត្រូវ)។បានស្ថាបនារួមពីយុទ្ធវិធីពិព័រណ៍  រសជាតិនៃជីវិត សម្ព័ន្ធសិក្សាក្រ"អ្នកក្រីក្រនៅក្រុងតៃប៉ិ"    និពន្ធរួម និងបោះពុម្ព "ចង្អុលបង្ហាញពីការរស់រានមានជីវិតតាមដងផ្លូវ"  "ប្រឆាំងការស្ថាបនាឡើងវិញ៖ និមិត្តសញ្ញារស់រានរួមនៃទីក្រុង ING" ។ ការណែនាំសង្ខែបអំពីរសជាតិនៃជីវិត៖ រយរសជាតិនៃជីវិតគឺជាការដាំដុះនៃភាពគ្មានផ្ទះសម្បែងនិងភាពក្រីក្រក្នុងទីក្រុងជាប្រធានបទរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2014 មកបានបន្តផ្តួចផ្តើមគំនិតតស៊ូមតិសាធារណៈ និងគម្រោងសេវាកម្មដោយផ្ទាល់ និងបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពជាមួយសហគមន៍ ជំងឺផ្លូវចិត្ត លំនៅដ្ឋាន ពលកម្ម យេនឌ័រ និងក្រុមផ្សេងៗទៀត  ហើយប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការក្លាយជា "មគ្គុទ្ទេសក៍" រវាងមនុស្ស និងបញ្ហានានា។ នៅក្នុងទីក្រុងដ៏រីកចម្រើន រៀបចំការតាំងពិព័រណ៌ជនក្រីក្រ "បើសិនយើងសុខ​ចិត្ត​ក្រឡេក​ទៅ​រក​អតីតកាល​វិញ យើងនឹងរកឃើញយ៉ាងឆាប់រហ័ស៖ពន្លឺត្រចះត្រចង់នៃទីក្រុងតៃប៉ិនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះគឺពិតជាលទ្ធផលនៃការខិតខំប្រឹងប្រែង និងការលះបង់របស់អ្នកសុបិន អ្នកទុគ៌ត កម្មករថ្នាក់ក្រោម ជនអន្តោប្រវេសន៍ ជនជាតិដើមភាគតិច និងជនក្រីក្រដែលបានមកពីភាគខាងត្បូងទៅខាងជើងអស់រយៈពេលជាងមួយសតវត្ស។ពួកគេបានមក ពីភ្នំខ្ពស់ ពីជ្រុងមួយនៃកោះ និងពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មកដល់ទីក្រុងតៃប៉ិ ហើយពួកគេបានរួមគ្នាបង្កើតមុខមាត់ថ្មីនៃទីក្រុងដ៏អស្ចារ្យមួយដោយដៃទាំងគូររបស់ពួកគេ។ តាមទស្សនៈជាក់លាក់មួយ ទីក្រុងតៃប៉ិដែលរីកចម្រើននាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មិនត្រឹមតែជាទីក្រុងតៃប៉ិរបស់អ្នកជោគជ័យ និងអ្នកមានប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាទីក្រុងតៃប៉ិរបស់អ្នកបរាជ័យ និងអ្នកក្រផងដែរ។ "-ស៊ុន​តា​ឈ័ន ណែនាំអំពីអ្នកក្រីក្រនៃទីក្រុងតៃប៉ិ ក្នុងសតវត្សនេះ ពិភពលោកបានកំណត់ភាពក្រីក្រជាបញ្ហាសំខាន់ និងបញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយជាបន្ទាន់* ប៉ុន្តែសំឡេងរបស់ជនក្រីក្រតែងតែអវត្តមានពីការពិភាក្សា។មនុស្សគឺជាប្រធានបទដែលពួកគេមានអារម្មណ៍ដោយផ្ទាល់ និងឆ្លើយតបទៅនឹងភាពក្រីក្រ   ហើយបានជ្រួតជ្រាបយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ និងមានបទពិសោធន៍។ប៉ុន្តែ​ក្នុង​បរិយាកាស​ដែល​សង្គម​នៅ​តែ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ទស្សនៈ​អវិជ្ជមាន​អំពី​ភាព​ក្រីក្រ បទពិសោធន៍ភាគច្រើនជ្រើសរើសលាក់បាំង ឬបដិសេធការឆ្លងកាត់ផ្ទាល់ខ្លួន ក៏ក្លាយជាក្រុមគរដែលមិនចេះនិយាយ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2017 មក អង្គការផ្សេងៗដែលអមដំណើរក្រុមជនក្រីក្រនៅក្នុងសង្គម ដូចជាជនសអនាថា ជនជាតិដើមភាគតិចក្នុងទីក្រុង គ្រួសារងាយរងគ្រោះ ក្មេងជំទង់ត្រូវការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ និងអ្នកដែលមានបទពិសោធន៍ជំងឺផ្លូវចិត្ត បានផ្តួចផ្តើមរួមគ្នាដំណើរការ "អ្នកក្រីក្រនៅក្រុងតៃប៉ិ" (ហៅកាត់ថា  " ភីនប៉ិ")តាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមប្រចាំឆ្នាំដើម្បីអញ្ជើញសាធារណជនឱ្យឈានជើងចូលទៅក្នុងជីវិតរបស់ជនក្រីក្រ និងស្វែងយល់ពីបញ្ហានៃភាពក្រីក្រក្នុងទីក្រុង។

2022-07-20

គោលបំណងនៃសន្និសីទនេះគឺពិភាក្សារិះគន់ដើម្បីស្វែងយល់អំពីស្វ័យភាពដែលទាក់ទង និងកន្លែងសម្រាប់ធ្វើសកម្មភាពរបស់សារមន្ទីសិទ្ធិមនុស្សនិងអង្គការពាក់ព័ន្ធ គឺជាបញ្ហាបន្ទាន់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះដែលសារមន្ទីរនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនកំពុងប្រឈមមុខ។តើទំនាក់ទំនងបែបណារវាងវត្តមានសារមន្ទីរ រដ្ឋាភិបាល និងអ្នកកាន់អំណាចផ្សេងទៀត?ភាពពឹងផ្អែកបែបនេះ តើត្រូវកំណត់តួនាទីរបស់សារមន្ទីរដោយរបៀបណានិងតើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីដោះស្រាយអំពីប្រធានបទដែលឆាប់មានប្រតិកម្ម ឬបញ្ហាចម្រូងចម្រាស? ដើម្បីទូទាំងពិភពលោកត្រូវប្រកាន់យកសិទ្ធិមនុស្សជាទំនួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួន និងតាមទស្សនៈផ្សេងៗក្នុងការដោះស្រាយសង្គម វប្បធម៌  នយោបាយអភ័យអត់ធ្មត់/សារមន្ទីរដែលមិនរាប់បញ្ចូលប្រធានបទ នៅឆ្នាំនេះនឹងផ្តោតបន្ថែមទៀត និងគូសបញ្ជាក់អំពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន។ទាក់ទងនឹងការស្នើរឱ្យមានការបញ្ជូនអត្ថបទនៅឆ្នាំនេះ កិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំបានស្វាគមន៍យ៉ាងពិសេសចំពោះការអនុវត្តជាក់ស្តែង   ចែករំលែកពីរបៀបដែលសារមន្ទីកំពុងដោះស្រាយ ឬចរចាបញ្ហានៃទីកន្លែងនិង ការរួមបញ្ចូលនៃបញ្ហាសង្គមទាំងមូល។ សម្រាប់សារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្ស  តើ​មានវិធីសាស្រ្ត ឬវិធានការណ៍ណា​ខ្លះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ពិត​ប្រាកដ នូវចំណុចសំខាន់និងលើកកម្ពស់ការរួបរួម?កន្លងមក  គោលបំណងនៃកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំរបស់ FIRHM ដើមឡើយគឺដើម្បីចែករំលែកបទពិសោធន៍ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃអន្តរកម្មសារមន្ទីរ  និងរបៀបអភិវឌ្ឍសមត្ថភាព បង្កើតវិធីសាស្រ្ត   និងការគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងលើមូលដ្ឋានសហគមន៍។ ស្ថាប័នរៀបចំ   សន្និសីទប្រចាំឆ្នាំ 2022 នៃសម្ព័ន្ធអន្តរជាតិនៃសារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្សនឹងត្រូវបានរៀបចំក្មមវិធីដោយប្រជាធិបតេយ្យន័រវេសនិងបណ្តាញសារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្ស (Demokratinettverket)។សារមន្ទីរម្ចាស់ផ្ទះ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលណូបែលសន្តិភាព  មជ្ឈមណ្ឌលន័រវេសសម្រាប់ការសិក្សាអំពីការសម្លាប់រង្គាល និងសាសនាភាគតិច និងសារមន្ទីររដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៅឆ្នាំ1814 ។

អត្ថបទពិសេស
2022-09-23

ណែនាំអ្នកនិពន្ធ៖អើប៉ាន​ហ្វារីយ៉ាឌី(Erpan Faryadi) អើប៉ាន​ហ្វារីយ៉ាឌី(Erpan Faryadi)គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងគម្រោងការតភ្ជាប់របស់កោះបូរណេអូ Borneo។ការតភ្ជាប់ បូរណេអូBorneo(Link-AR Borneo)ឈ្មោះពេញគឺការតស៊ូមតិ និងរង្វង់ស្រាវជ្រាវរបស់កោះបូរណេអូBorneo(Advocacy and Research Circle of Borneo)អង្គការ សហគមន៍តំបន់កាលីម៉ាន់តាន់ខាងលិចបានប្តេ​ជ្ញា​ចិត្តចំពោះការទាំមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស ធនធានធម្មជាតិ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងនិងគំនិតផ្តួចផ្តើមអធិបតេយ្យភាពដ៏ពេញនិយម កីឡា ការអប់រំ និងការស្រាវជ្រាវ។ ណែនាំស្ថាប័ន៖ការតភ្ជាប់ បូរណេអូBorneo ការតភ្ជាប់ បូរណេអូBorneo(Link-AR Borneo)ឈ្មោះពេញគឺការតស៊ូមតិ និងរង្វង់ស្រាវជ្រាវរបស់ បូរណេអូBorneo(Advocacy and Research Circle of Borneo)បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៩ គឺជាអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល   ភារកិច្ចចម្បងគឺលើកកម្ពស់គំនិតផ្តួចផ្តើម ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរនៃការគ្រប់គ្រងឧស្សាហកម្មរ៉ែលើធនធានធម្មជាតិដូចជាដី និងព្រៃឈើ។ឧស្សាហកម្មរុករករ៉ែដើម្បីផលប្រយោជន៍នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ ធ្វើឱ្យការទាញយកវត្ថុធាតុដើមជាអាទិភាព ប្រើសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ឧស្សាហកម្មធំៗរបស់ពិភពលោក។ កោះ Borneo គឺសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ ដូច្នេះហើយមិនអាចចៀសផុតចេញពីស្ថានភាពនេះបានឡើយ។ នៅក្នុងទិដ្ឋភាពនេះ សម្រាប់​ការ​ណ៍នេះBorneoបានភ្ជាប់ជាមួយនឹងភស្តុតាង ចាប់ផ្តើមសកម្មភាពគំនិតផ្តួចផ្តើម  បង្ហាញពីផលប្រយោជន៍សហគមន៍ និងយុត្តិធម៌បរិស្ថានប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ចាប់តាំងពីបានបង្កើតឡើងមកបូរណេអូBorneo Link នៅតែបន្តយ៉ាងសកម្មរក្សា និងការពារសិទ្ធិមនុស្សជំរុញឱ្យមានកំណែទម្រង់យុត្តិធម៌ ការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើ និងដីធ្លីប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងលើកកម្ពស់ឯករាជ្យសហគមន៍លើបញ្ហាគ្រប់គ្រងព្រៃឈើ និងដីធ្លី។ ឥឡូវនេះគឺជាពេលវេលាដើម្បីពិនិត្យឡើងវិញនូវគោលនយោបាយ និងការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិ បាលឥណ្ឌូនេស៊ីចំពោះការរាតត្បាតជំងឺរលាកសួតថ្មីនិងតើគោលនយោបាយ និងការឆ្លើយតបទាំងនេះមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់ប្រជាពលរដ្ឋ  រួមទាំងការអនុវត្ត និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ 2020 (ខែមករា ដល់ខែមីនា) រដ្ឋាភិបាល និង​មន្ត្រី​ឥណ្ឌូណេស៊ី មិន​ដែល​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​ការ​រាតត្បាត​នៃ​ជំងឺ​រលាក​សួត​ថ្មី​នេះ​ទេ។ពួកគេថែមទាំងបានមើលស្រាលការរាតត្បាតនៃជំងឺ​រលាក​សួត​ថ្មី​ ហើយមិនជឿថាមានវត្តមានមេរោគនោះឡើយ។នៅដើមឆ្នាំ 2020 អនុប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ីបាននិយាយថា ដរាបណាមានការបួងសួងពីអ្នកដឹកនាំសាសនា នោះជំងឺរាតត្បាតថ្មីនឹងមិនមកដល់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីទេ។សូម្បីតែប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី ចូកូ វីដូដូ(Joko Widodo ០ក៏កំពុងបំភាន់ប្រជាជនដែរ  នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០ គាត់បាននិយាយថា "ដរាបណាពួកគេលេបថ្នាំរុក្ខជាតិ ប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ីអាចគ្រប់គ្រងការរីករាលដាលនៃជំងឺរលាកសួតថ្មីបាន" ។ (សូមមើល CNN ឥណ្ឌូណេស៊ី "Media Asing Soroti Jokowi Minum Jamu Untuk Tangkal Corona", ថ្ងៃទី 16 ខែមីនា ឆ្នាំ 2020) រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានប្រើប្រាស់សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែលមិនមានលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រនេះជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ដោះស្រាយការផ្ទុះឡើងនៃ COVID-19 ។ វិធានការប្រឆាំងការរាតត្បាតរបស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ី នៅខែមីនាឆ្នាំ 2020 អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានប្រកាសការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺរលាកសួត​កូ​វី​ដ19​ COVID-19 ជាគ្រាអាសន្នសុខភាពសាធារណៈអន្តរជាតិ។បើនិយាយដោយសមហេតុផលទៅ  គឺចាប់ពី​ពេល​នេះ​តទៅ រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌូនេស៊ី​គួរតែ​ចាត់វិធានការ​ជា​ប្រព័ន្ធ​ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​ការរីករាលដាល​នៃ​មេរោគ​  និងពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រ ជាពិសេសអ្នកជំនាញខាងរោគរាតត្បាតឬមតិរបស់អ្នកជំនាញខាងរោគរាតត្បាត ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃជំងឺរាតត្បាតក្នុងប្រទេស។យ៉ាង​ណា​មិញ ទោះបីជានេះជាបញ្ហាផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលបែជាមិនយកត្រចៀកស្ដាប់យោបល់របស់អ្នកជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រ ហើយពេលខ្លះសូម្បីតែយោបល់របស់អ្នកជំនាញក៏ត្រូវបានមើលងាយ  និងស្ថានភាពដែលរដ្ឋាភិបាល​មិន​យល់​ស្រប​ជាមួយ​មតិអ្នក​ជំនាញ​វេជ្ជសាស្ត្រក៏តែងតែឮជារឿយៗដែរ។  ​ចាប់តាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ 2020 មក រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានបញ្ជាឱ្យកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី (Indonesian National Armed Forces, TNI) [1]និងប៉ូលីសឱ្យរារាំងមនុស្សឱ្យនៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេ រឹតបន្តឹងសកម្មភាពសាសនា និងសេរីភាពនៃការធ្វើចលនា និងហាមឃាត់ការប្រមូលផ្តុំ និងការដង្ហែក្បួន។ទាំងនេះអាចរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ជាពិសេសសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ។ ចាប់តាំងពីអង្គការសុខភាពពិភពលោកបានប្រកាសថាជំងឺរាតត្បាតជំងឺរលាកសួតថ្មីបានឈានចូលដល់ការរាតត្បាតជាសាកល   រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីពិតជាបានផ្តួចផ្តើមវិធានការគ្រប់គ្រងមែន ប៉ុន្តែមិនបានពង្រីកដល់ទូទាំងប្រទេសនោះទេ។អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​សុខភាព​សាធារណៈយល់ថា  ជំហានប្រឆាំងការរាតត្បាតរបស់ ចូកូវី(Jokowi )គឺយឺតណាស់​មិន​អាច​មានប្រសិទ្ធភាពលួងលោមចិត្តរបស់ប្រជាជនទេ។(សូមមើល BBC News ឥណ្ឌូនេស៊ី ថ្ងៃទី 16 ខែមីនា ឆ្នាំ 2020 "មេរោគ Corona៖ Jokowi umumkan langkah pengendalian Covid-19, tapi tanpa komando nasional") រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីក៏ចូលចិត្តប្រកាសវាក្យសព្ទ បង្ការជំងឺរាតត្បាតថ្មីជារៀងរាល់ខែនិងគោលនយោបាយ  ហើយទាំងនេះគឺការ​បញ្ឈប់​ការ​រីក​រាល​ដាល​នៃ​មេរោគយ៉ាងយឺត​  មិន​បាន​ជួយ​អ្វី​ច្រើន​ឡើយ  ប្រឈមមុខនឹងជំងឺដ៏កាចសាហាវនេះ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីតាំងពីថ្នាក់លើដល់ក្រោមមានការភ័យស្លន់ស្លោ ហើយខ្វះវិធីសាស្រ្តជាប្រព័ន្ធ។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ 2020 រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសង្គមកិច្ចឥណ្ឌូនេស៊ីជូលីយ៉ារី បាទូបារា(Juliari Batubara)បានទទួលសំណូកពីផែនការប្រឆាំងជំងឺរាតត្បាតដោយប្រើប្រាស់សម្ភារៈមូលដ្ឋានជំនួយសង្គមសម្រាប់កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។[2] ប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ីកំពុងតស៊ូជាមួយការរីករាលដាលនៃCovid-19 ប៉ុន្តែមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបែជាមានរឿងអាស្រូវដែលមិនអាចទទួលយកបាន។ ចំនួន​ករណី​ឆ្លង​ជំងឺ​រលាក​សួត​ថ្មី និងចំនួនអ្នកស្លាប់នៅតែបន្តកើនឡើង ប្រការ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សកម្មភាព​ប្រឆាំង​ការ​រាតត្បាត​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌូនេស៊ី​កាន់​តែ​លំបាក។រដ្ឋាភិបាល​គួរ​តែ​ការពារ​សិទ្ធិ​របស់​ប្រជាជន​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​សុខភាព (ក៏ជាប្រភេទសិទ្ធិមនុស្សផងដែរ) ត្រូវប្រាកដថាអ្នកមានឧបករណ៍ការពារគ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់បុគ្គលិកសុខាភិបាលប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាតនៅជួរមុខ។ប៉ុន្តែ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ការ​រីក​រាល​ដាល​នៃ​ជំងឺ​រលាក​សួត​ថ្មី​ដ៏​ខ្លាំងក្លា  រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ហាក់​ដូចជា​មិនអាចជួយអ្វីបានទេ ចំនួនករណីឆ្លងជំងឺរលាកសួតថ្មី និងការស្លាប់បានកើនឡើងជាលំដាប់ចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលខែមិថុនា ឆ្នាំ 2021។ ផលប៉ះពាល់នៃការរាតត្បាតជំងឺរលាកសួតថ្មីលើប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ី តាំង​ពី​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០២០រដ្ឋាភិបាល​ឥណ្ឌូណេស៊ី​បាន​ប្រកាស​អនុវត្ត​"វិធានការរឹតបន្តឹងគម្លាតសុវត្ថិភាពទំនាក់ទំនងសង្គម" (PSBB) សង្ឃឹមថានឹងបំបែកខ្សែច្រវ៉ាក់នៃការចម្លងជំងឺរលាកសួតថ្មីកូវីដ19 ប៉ុន្តែ​វិធានការ​នេះ​បាន​បរាជ័យ​ទាំងស្រុង មិនអាចឈានដល់គោលដៅប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាតរបស់WHOក្នុងការបញ្ឈប់ការរីករាលដាលនៃមេរោគ និងកាត់បន្ថយចំនួនអ្នកស្លាប់  ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការសម្រេចចិត្តរវាងវិស័យសុខភាពប្រជាជន និងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច  នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ 2021ការរីករាលដាលនៃជំងឺរលាកសួតថ្មីកូវីដ19កាន់តែរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ថ្ងៃទី 3-20 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2021រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ី ចាប់ផ្តើមដាក់ចេញវិធានការសង្គ្រោះបន្ទាន់ សម្រាប់ការបង្ការការរាតត្បាតនៅកោះជ្វា(កោះចាវ៉ា)និងកោះបាលី(PPKM)សង្ឃឹម​ថា​នឹង​បញ្ឈប់​ការ​រាតត្បាត​COVID-19​ និង​កាត់​បន្ថយ​ចំនួន​អ្នក​ស្លាប់។ចំណែក​ឯស្រុក និង​ក្រុង​ដែល​មាន​កម្រិត​រដ្ឋបាល​ទាបជាង​នៅ​កោះ​ជ្វា និង​បាលី  ធ្វើតម្រាប់តាម"វិធានការរឹតបន្តឹងបន្ទាន់ចលនាសង្គមខ្នាតតូចខ្នាត"(PPKM Mikro Darurat) ។យ៉ាង​ណា​មិញ  វិធានការទាំងនេះមិនអាចជួយគ្រប់គ្រងជំងឺរាតត្បាតបានដែរ  ចំនួនករណីឆ្លងនៃជំងឺរលាកសួតថ្មី និងចំនួនអ្នកស្លាប់នៅតែបន្តកើនឡើងជាលំដាប់។ តួនាទីរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងការរាតត្បាត Covid-19 របស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី អង្គការសង្គមស៊ីវិល​ក្នុង​ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បានក្លាយជាសកម្មបន្ទាប់ពីកំណែទម្រង់ និងការបើកចំហររបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី (សម័យក្រោយអំណាចផ្តាច់ការ)។ក្នុងនោះមានអង្គការជាច្រើនបានផ្តោតយ៉ាងសកម្មលើសិទ្ធិមនុស្ស  បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ វេជ្ជសាស្ត្រ កំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធតុលាការ អធិបតេយ្យភាពស្បៀងអាហារ សិទ្ធិដីធ្លី និងកំណែទម្រង់ដីធ្លី កសិករ និងពលករនិងបញ្ហាផ្សេងៗទៀត។អង្គការសង្គមស៊ីវិលឥណ្ឌូនេស៊ីបានទាក់ទាញក្រុម និងបុគ្គលជាច្រើនឱ្យចូលរួមក្នុងសកម្មភាព និងគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ពួកគេ ដូចជាគ្រូពេទ្យ មេធាវី អ្នកជំនាញកសិកម្មជាដើម ដើម្បីឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅលើវិស័យរបស់ពួកគេបន្តរីកចម្រើន និងកាន់តែមានទំនុកចិត្ត។អង្គការសង្គមស៊ីវិលរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ជាមូលដ្ឋានឈានទៅមុខនៃយុគសម័យក្រោយអំណាចផ្តាច់ការរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី (ក្រោយឆ្នាំ 1998)ឆ្ពោះទៅរកដំណើរការបើកលទ្ធិប្រជា ធិបតេយ្យ។ អង្គការសង្គមស៊ីវិលឥណ្ឌូណេស៊ីក៏កំពុងផ្តោតយកចិត្តទុកដាក់លើសកម្មភាពប្រឆាំងការរីករាលដាលរបស់រដ្ឋាភិបាលផងដែរ ដូចជាសម្ព័ន្ធភាពពលរដ្ឋ LaporCovid-19 ជាដើម។នៅដើមខែមីនា ឆ្នាំ 2020 ជំងឺរលាកសួតថ្មីបានចាប់ផ្តើមផ្ទុះឡើង ហើយភ្នាក់ងារផ្លូវការក៏បានធ្វើការកត់សម្គាល់អំពីការរាតត្បាតផងដែរ។នៅ​ខណៈនោះ  មនុស្សមួយក្រុមដែលមានការព្រួយបារម្ភអំពីបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនៃ​ជំងឺ​រាតត្បាត​ថ្មី​នេះ និងបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ   បានបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពពលរដ្ឋ LaporCovid-19ឡើង។ សម្ព័ន្ធភាពជាពលរដ្ឋ LaporCovid-19បានបង្កើតវេទិកាស៊ីវិលមួយសម្រាប់ជូនដំណឹងអំពីការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺរាតត្បាត។ដើម្បីឱ្យសាធារណៈជនចែករំលែកព័ត៌មានអំពីការរីករាលដាលដែលពួកគេបានរកឃើញ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលមិនអាចទៅដល់និងទទួលព័ត៌មានអំពីជំងឺរាតត្បាត។ ប្រើអំណាចសាធារណៈដើម្បីកត់ត្រាចំនួននៃការឆ្លងរាតត្បាតថ្មី  ជូនដំណឹងអំពីព្រឹត្តិការណ៍ដែលទាក់ទងនឹងការផ្ទុះឡើងនៅក្នុងតំបន់ជិតខាង  ធ្វើឱ្យវេទិកានេះក្លាយជាស្ពានដើម្បីទុកទិន្នន័យសម្រាប់ការផ្ទុះឡើងនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ក្រោយមានវេទិកា LaporCovid-19  រដ្ឋាភិបាល និងពលរដ្ឋនឹងអាចទទួលបានការចែកចាយអំពីស្ថានភាពជំងឺរាតត្បាតក្នុងស្រុក និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនិងព័ត៌មានផ្សេងទៀត  រដ្ឋាភិបាលក៏អាចប្រើប្រាស់ទិន្នន័យដែលប្រមូលបានដោយវេទិកា LaporCovid-19 ដើម្បីបង្កើតគោលនយោបាយបង្ការជំងឺរាតត្បាត និងផែនការឆ្លើយតប។ LaporCovid-19 មានអង្គការសង្គមស៊ីវិលដូចខាងក្រោម៖មូលនិធិជំនួយផ្នែកច្បាប់ឥណ្ឌូនេស៊ី (YLBHI)  ទស្សនាវដ្ដី ឥណ្ឌូនេស៊ី(Tempo magazine)ក្រុមតន្ត្រីឥទ្ធិពលផ្ទះកញ្ចក់(Efek Rumah Kaca)សមាគមអង្គការតម្លាភាពឥណ្ឌូនេស៊ី(Transparency International Indonesia)មូលនិធិច្បាប់ និងសិទ្ធិមនុស្ស (Lokataru) ហាកាសាស៊ីHakasasi.id  សហព័ន្ធឥណ្ឌូណេស៊ីU-Inspire  សាលាច្បាប់ STH Jentera ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទូរទស្សន៍ណារ៉ាស៊ីNarasiTV   មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវទីក្រុងរូចាក់(Rujak Center for Urban Studies)និងអង្គការឃ្លាំមើលអំពើពុករលួយរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី(Indonesia Corruption Watch, ICW)។ មូលនិធិជំនួយផ្នែកច្បាប់ឥណ្ឌូនេស៊ី (YLBHI) គឺជាអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស  បង្កើតឡើងចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1970នៅតែបានបន្តតាមដានការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចសិទ្ធិមនុស្សរបស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ី ទស្សនាវដ្ដីឥណ្ឌូនេស៊ីគឺជាសម្ព័ន្ធភាពនៃក្រុមសម័យ(Tempo group)បញ្ហា​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ​រួម​មាន សិទ្ធិ​មនុស្ស បរិស្ថាន អំពើ​ពុក​រលួយ។ល។ ដោយ LaporCovid-19 អង្គការឃ្លាំមើលអំពើពុករលួយឥណ្ឌូនេស៊ី មូលនិធិជំនួយផ្នែកច្បាប់ឥណ្ឌូនេស៊ី   វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម និងការអប់រំ និងព័ត៌មាន (LP3ES)សម្ព័ន្ធសង្គមស៊ីវិលនៃមូលនិធិច្បាប់ និងសិទ្ធិមនុស្ស  បានបង្ហាញពីភាពច្របូកច្របល់នៃគោលនយោបាយប្រឆាំងការរីករាលដាលរបស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ី។ សហព័ន្ធយល់ថា ចាប់តាំងពីដើមខែមីនា ឆ្នាំ 2020 ការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺរាតត្បាតកន្លងមករដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីដំណើរការមិនបានល្អ និងបរាជ័យក្នុងការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃជំងឺនេះ។ LaporCovid-19 រិះគន់រដ្ឋាភិបាលថាសកម្មភាពប្រឆាំងការរាតត្បាតពោរពេញទៅដោយកំហុស   គ្មានប្រសិទ្ធភាពបញ្ឈប់ការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នកស្លាប់។ ទិន្នន័យរបស់LaporCovid-19បង្ហាញថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលបានចាត់វិធានការយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់   នៅដើមដំបូងនៃការផ្ទុះការរីករាលដាលឡើង ចេញនូវគោលនយោបាយបង្ការ និងគ្រប់គ្រងដ៏​រឹងមាំ    នោះអត្រាមរណៈអាចត្រូវបានកាត់បន្ថយតាំងពីដំបូងម៉្លេះ។ (សូមមើលអត្ថបទពិសេស Kasus Meninggal Melonjak & RS Kolaps, Negara Gagal Tangani COVID?”, Tirto.id, ថ្ងៃទី 6 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2021, https://tirto.id/ght5) ប៉ុន្តែទោះបីជារដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីក្នុងឆ្នាំ ២០២០ចំណាយអស់695.2 ពាន់ពាន់លានរូពីក៏ដោយ (ប្រហែល NT $ 1.4 ពាន់ពាន់លាន) ក៏ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាតគឺនៅទីបំផុតនៅតែគ្មានប្រសិទ្ធភាព។(សូមមើលកាសែតល័រប៉ាន់ឥណ្ឌូនេស៊ីថ្ងៃទី 20 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2020 "Kebijakan Pemerintah Menangani Covid-19 Sepanjang Semester II ឆ្នាំ 2020")

2022-09-23

ណែនាំសង្ខបពីស្ថាប័ន៖សារមន្ទីរសិល្បៈសហសម័យតៃប៉ិ សារមន្ទីរសិល្បៈសហសម័យតៃប៉ិ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2001។ វាជាសារមន្ទីរសិល្បៈដំបូងគេនៅតៃវ៉ាន់ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសិល្បៈសហសម័យជាចម្បង  តាមរយៈការតាំងពិព័រណ៍ចម្រុះ និងសកម្មភាពផ្សេងៗ  ស្វែងយល់យ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីចក្ខុវប្បធម៌សហសម័យ និងសង្គម។ ណែនាំអំពីអ្នកនិពន្ធ៖ ចាន់ហ្វ័រជឹ៖បណ្ឌិតនៃសាកលវិទ្យាល័យសិល្បៈជាតិតៃវ៉ាន់ វិទ្យាស្ថានគ្រប់គ្រងសិល្បៈ និងគោលនយោបាយវប្បធម៌ ។ គាត់ជាអតីតអគ្គលេខាធិការនៃសមាគមន៍សិល្បៈទស្សនីយភាពតៃវ៉ាន់ និងជានាយកប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលសិល្បៈឌីជីថលតៃប៉ិ។បច្ចុប្បន្ន​គាត់​ជា​អនុប្រធាន​ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ​នៅ​សារមន្ទីរ​សិល្បៈ​សហសម័យ ​តៃប៉ិ។ លួ​លី​ជឹន៖ មានជំនាញខាងសិល្បៈសហសម័យ ការស្រាវជ្រាវសិល្បៈប្រព័ន្ធផ្សព្វ ផ្សាយថ្មី និងការឆ្នៃប្រឌិត ការឆ្នៃប្រឌិតសិល្បៈនិងការបញ្ចេញមតិ សិល្បៈអប់រំ ទីផ្សារឌីជីថល និងការស្រាវជ្រាវនិន្នាការ។ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានសាកលវិទ្យាល័យស៊ឹស៊ីនផ្នែកទំនាក់ទំនងសាធារណៈនិងផ្សព្វផ្សាយខ្ចីមកធ្វើការបណ្ដោះអាសន្ន ឯការងារពេញម៉ោងគឺជានាយកសារមន្ទីរសិល្បៈសហសម័យ ទីក្រុងតៃប៉ិ។ ថ្ងៃនេះ  ការពិភាក្សាអំពីសិល្បៈសហសម័យមិនអាចផ្ដាច់ខ្លួនពីសង្គមដោយនៅតែឯកឯងបានទេ។ តាមរយៈអារម្មណ៍នៃការផ្ទេរគំនិតដែលបង្ហាញដោយការឆ្នៃប្រឌិតសិល្បៈ និងការអានសារដែលបានបញ្ជូននោះ សាធារណជនមានសេរីភាពក្នុងការពង្រីកការសន្ទនា និងផ្លាស់ប្តូរដោយសេរី។សារមន្ទីរសិល្បៈធ្វើជាចំណែកមួយនៃកម្លាំងសម្រាប់ការចូលរួមក្នុងការអនុវត្តសកម្មភាពសង្គម  សង្ឃឹមថាទស្សនិកជននឹងមានការចាប់អារម្មណ៍ និងពិចារណានៅពេលទស្សនាការតាំងពិពណ៌ និងនាំយកការគិតឡើងវិញត្រឡប់ទៅជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ  ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពនិងការផ្លាស់ប្តូរនាពេលអនាគត។វា​ជា​ថាមពល​ដ៏​មាន​សក្ដានុពល​មួយ​ដែល​មិន​អាច​មើល​រំលង​ក្នុង​សិល្បៈ​សហសម័យ។ សារមន្ទីរសិល្បៈសហសម័យតៃប៉ិ បង្កើតកន្លែងយ៉ាងសកម្មសម្រាប់ពិភាក្សាលើបញ្ហាសង្គមសហសម័យម ដោយសារតែជំនឿនេះ សារមន្ទីរសិល្បៈសហសម័យ តៃប៉ិ (ហៅកាត់ថា សារមន្ទីរសហសម័យ) ក្នុងងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះនៅពេលរៀបចំការតាំងពិព័រណ៍បានផ្ដោតលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សចម្រុះជាច្រើន ៖នៅឆ្នាំ ២០១៧ តុលាការយ័នមានសេចក្តីប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាធរមាន"ច្បាប់រដ្ឋប្បវេណី"  មិនមានការធានាសេរីភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នានិងសិទ្ធិស្មើគ្នាដែលបំពានច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ទាមទារឱ្យស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំត្រូវបញ្ចប់ការកែសម្រួលច្បាប់ពាក់ព័ន្ធ ឬការបង្កើតច្បាប់ពិសេស ដើម្បីការពារសិទ្ធិរៀបការភេទដូចគ្នា និងធ្វើឱ្យតៃវ៉ាន់ក្លាយជាអាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នាស្របច្បាប់ដំបូងគេនៅប្រទេសអាស៊ី ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ សារមន្ទីរសិល្បៈសហសម័យបានបើកសម្ពោធដែលរៀបចំគម្រោងដោយលោកហ៊ូឆៅសឹង អ្នកគោលការណ៍ពិព័រណ៍"ពន្លឺ   កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនា -  ពិព័រណ៌សិល្បៈសហសម័យអាស៊ីអំពីមនុស្សភេទដូចគ្នា"នេះគឺជាការតាំងពិពណ៌អំពីស្រលាញ់ភេទដូចគ្នាទ្រង់ទ្រាយធំលើកដំបូងនៅក្នុងសារមន្ទីរសិល្បៈផ្លូវការនៅតៃវ៉ាន់ សារៈសំខាន់របស់វា គឺគ្មាន​អ្វីប្រៀបបាន។ ផ្នែកមួយនៅទីលានទល់មុខសារមន្ទីរសហសម័យត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយវិចិត្រករ ជ័ង ជឹ វ័យ"ឥន្ទធនូនៅក្នុងភាពងងឹត"តាមរយៈការបង្ហាញពីអាកប្បកិរិយាបានសរសេរពីអាថ៌កំបាំងដែលខ្លួនឯងលាក់ខ្លួននៅជ្រុងងងឹត ស្រែកយំដោយគ្មានសម្លេង និងភាពអយុត្តិធម៌ហើយរួមជាមួយនឹងពរជ័យ និងការសរសើរជាច្រើន សំឡេងរបស់អ្នកត្រូវបានបង្ហាញជាសាធារណៈ។ ពិព័រណ៍នេះបានបោះជំហានទៅមុខមួយកម្រិតទៀត ដោយឆ្ពោះដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ហុងកុង និងកន្លែងផ្សេងៗទៀត ដែលជាកម្លាំងសកម្មភាពនៃការបន្ត​បង្ហាញ​ការ​ប្រើប្រាស់​សិល្បៈ​សហសម័យ​ដើម្បី​ពិភាក្សា​បញ្ហា​សង្គម។

2022-05-23

អ្នកនិពន្ធ៖អានឌី -អាឈី  ឌីអាន Andy Archidian អានឌី -អាឈីឌីអានគឺជាជំនួយការសាស្រ្តាចារ្យនៅនាយកដ្ឋានសង្គមវិទ្យា មហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងនយោបាយ សាកលវិទ្យាល័យជាតិនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ គាត់ក៏ជានាយកមូលនិធិមូនៀរគេហដ្ឋានផងដែរ។ អំពីសារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្ស មូនៀរ សារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្សមូនៀរ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដំបូងដោយមូលនិធិ មូនៀរគេហដ្ឋាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ នៅទីក្រុងបាទូ(ខេត្តចាវ៉ា)ខាងកើត គឺជាកន្លែងដែលមេធាវីមូនៀរកើតនិងធំធាត់ កន្លែងនោះពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្សមូនៀរភូមិគ្រឹះ។ការបង្កើតសារមន្ទីរនេះគឺដើម្បីលើកកម្ពស់ការអប់រំសិទ្ធិមនុស្សក្នុងចំណោមប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ី ជាពិសេសយុវជន ក្នុងគោលបំណងបណ្តុះពលរដ្ឋដែលស្រឡាញ់សន្តិភាព គោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍អធ្យាស្រ័យ និងសមភាព។ ការណែនាំ នៅខែឧសភាឆ្នាំ១៩៩៨លំដាប់ថ្មី(New Order)នៃរបបរបស់ស៊ូហារតូត្រូវបានប្រេះឆា អស់។លោកឧត្តមសេនីយ ស៊ូហារតូ បានចុះចេញពីដំណែងបន្ទាប់ពីកាន់អំណាចជាង ៣០ ឆ្នាំ ហើយត្រូវបានជំនួសដោយលោកអនុប្រធានាធិបតី ហាប៊ីប៊ី(B.J. Habibie )ដែលប្តេជ្ញាដឹកនាំស្ថានការណ៍នយោបាយឥណ្ឌូនេស៊ីឆ្ពោះទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។នៅពេលដែលលំដាប់ថ្មីបានបែកបាក់ គណបក្សនយោបាយឥណ្ឌូនេស៊ីបានផ្ទុះឡើងដូចទំពាំង​ក្រោយ​ភ្លៀង​ធ្លាក់ ហើយយុគសម័យថ្មីនៃប្រព័ន្ធនយោបាយពហុបក្សនេះ បានវិវត្តន៍ទៅជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ក៏ប៉ុន្តែ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរបបចាស់មិនបានរលាយបាត់អស់ឡើយ ហើយសំណល់នៃភាពចចេសរឹងរូសខ្លះនៅតែស្ថិតក្នុងនយោបាយឥណ្ឌូនេស៊ីបច្ចុប្បន្ន។  មួយក្នុងចំណោមទាំងនេះគឺគំនិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌូនេស៊ីទំនើប ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើតួនាទីរបស់យោធា ជាពិសេសកងទ័ពផ្លូវគោក ជាកម្លាំងដ៏សំខាន់ក្នុងការជួយសង្គ្រោះប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីពីការគំរាមកំហែងនៃលទ្ធិកុម្មុយនិស្តនៅឆ្នាំ១៩៦៥។ កងទ័ពកាន់​អំណាចដោយពេញលេញយ៉ាងរលូន​រហូត​ដល់​ទស្សវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩៧០។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការនិទានរឿងប្រវត្តិសាស្ត្របែបនេះបានរីករាលដាលកាន់តែទូលំទូលាយ។ និទានកថាបែបនេះ មិនត្រឹមតែនិយាយអំពីជោគជ័យរបស់យោធាក្នុងការបង្ក្រាបចលនាកុម្មុយនិស្តប៉ុណ្ណោះទេ ជាមួយគ្នានេះ វាក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ឯករាជ្យភាពរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីប្រឆាំងនឹងហូឡង់ គឺជាការរួមចំណែកដ៏សំខាន់របស់យោធា។ តួនាទីរបស់សកម្មជនប្រឆាំងអាណានិគមដូចជាលោកស៊ុយការណូ( Sukarno)ហាតា( Hatta )និង លោកស្យារី(Sjahrir )បានរសាត់បន្តិចម្តងៗ ការទាមទារជំនួសដោយឯករាជ្យក្នុងសមរភូមិសង្គ្រាម តួនាទីរបស់យោធា និងវីរភាពរបស់ខ្លួន។ លោកស្រីកាធឺរីន ម៉ៃគ្រីកូរ(Katherine McGregor )ក្នុងការសិក្សារបស់នាងអំពីការនិទានរឿងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌូណេស៊ីសម័យទំនើបនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ហៅការនិទានរឿងបែបនេះយ៉ាងជាក់លាក់ថា "ប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងឯកសណ្ឋាន" ដោយរៀបរាប់ពីការកសាងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌូនេស៊ីជាផ្លូវការក្នុងយុគសម័យលំដាប់ថ្មីនិង របៀបលើកកម្ពស់តួនាទីរបស់កងទ័ព។ យើងក៏មានតម្រុយមួយ ដោយដឹងថាក្រៅពីវឌ្ឍនភាព និងចលនានយោបាយរំដោះជាតិរបបគ្រប់គ្រងក៏អាចប្រើសារមន្ទីរដើម្បីលាបពណ៌ ប្រតិកម្មចំពោះអ្នកគ្រប់គ្រងផ្តាច់ការដែលមានមនសិការប្រវត្តិសាស្ត្រក្លែងក្លាយផងដែរ។ នៅពីក្រោយឆាកគឺអ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តយោធាលោកនុយក្រូហូ ណូតូស៊ុយសាន់តូ( Nugroho Notosusanto) ដែលក្រោយមកគាត់បានក្លាយជារដ្ឋ មន្ត្រីក្រសួងអប់រំក្នុងយុគសម័យលំដាប់ថ្មី។ ក្រោមការបញ្ជារបស់គាត់ ទីក្រុងធំៗក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីបានសាងសង់សារមន្ទីរ និងវិមាន ដើម្បីរំលឹកសាធារណជនអំពីសេវា និងតួនាទីសំខាន់របស់យោធា និងគាំទ្រការនិទានរឿងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ។ ចលនាប្រឆាំងនឹងការភ្លេចចោល  នៅក្រោមរបបលំដាប់ថ្មី សារមន្ទីរលែងត្រូវបានកំណត់ជាប្រពៃណីដែលជាកន្លែងតំកល់រក្សាទុក "វត្ថុនៃសិល្បៈ  វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្រ្ត ឬវត្ថុបុរាណមានតម្លៃវិទ្យាសាស្ត្រ" (វចនានុក្រមអុកហ្វដ Oxford)ទៀតហើយ ក្លាយជាឧបករណ៍នៃអំណាច ដើម្បីបង្ហាញអំពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អនិយាយក៏សមហេតុផលនៃតួនាទីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរបបនេះ។ មិនយូរប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីកំណែទម្រង់ឆ្នាំ 1998 មនុស្សមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមព្យាយាមបកស្រាយសេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ។នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 និទានកថាដែលតស៊ូមតិដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តឯករាជ្យឥណ្ឌូនេស៊ីបានក្លាយជាចំណុចសំខាន់នៃការជជែកពិភាក្សា។ អាស្វី វ៉ារម៉ាន អាដាំម (Asvi Warman Adam )គឺជាអ្នកតស៊ូមតិសំខាន់​មួយ​រូបនៃ "ការកែតម្រូវប្រវត្តិសាស្រ្ត" (Adam, 2004) ។ ដើម្បីលើក​បញ្ជាក់​ពីតួនាទីរបស់យោធា សមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តរាប់សែននាក់ និងសមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ត្រូវបានសម្លាប់នៅទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលជានិទានកថាដែលស្របនឹងការនិទានរឿងផ្លូវការនៃព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ 1965ផងដែរ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ រលក​ថ្មី​នេះ​តាមពិតនៅ​តែ​ជាសុន្ទរកថា​សិក្សា​មួយដែល​ផ្សព្វផ្សាយតែក្នុងរង្វង់មានកំណត់ប៉ុណ្ណោះ។សុន្ទរកថាផ្លូវការស្តីពីលំដាប់ថ្មីនៅតែជាកំណែចម្បងដដែល ជាមួយនឹងអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់សាលាបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា  ការគាំទ្រភាពយន្ត ជាពិសេសមានសារមន្ទី​លំដាប់ថ្មីនិងបូជនីយដ្ឋានជាច្រើនដែលត្រូវបានរក្សាទុករហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ លើសពីនេះ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងសកម្មជន​គាំទ្រ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រឈម​នឹង​និទានកថា​នេះ ពួកគេព្យាយាមពង្រឹងការចងចាំរបស់មហាជន សូមកុំ​ភ្លេចនូវអ្វីដែលបានកើតឡើងក្នុងអំឡុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៨។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៤ សកម្មជនសង្គម និងអ្នកប្រាជ្ញមកពីសាកលវិទ្យាល័យ ទ្រីសាកទី(Trisakti )រួមជាមួយនឹងទិវារំលឹកសិទ្ធិមនុស្សពិភពលោក បានបើកឆាកប្រារព្វពិធីរំលឹកដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធនៃការសម្លាប់រង្គាលកាលពីថ្ងៃទី 12 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1998 ។ វិមាននេះធ្វើពីប៉សឺឡែនពណ៌ខ្មៅ និងកម្ពស់ 3 ម៉ែត្រ វិមានរំលឹកដល់សិស្សបួននាក់ដែលត្រូវបានបាញ់សម្លាប់ដោយកងកម្លាំងសន្តិសុខអំឡុងពេលការតវ៉ារបស់និស្សិតនៅក្នុងបរិវេណសាលា។     ទន្ទឹមនឹងនេះ គណៈកម្មាធិការជាតិស្តីពីអំពើហិង្សាលើស្ត្រី (Komnas Perempuan) បានសរសេរសិលាចារឹកស្តីពីការសម្លាប់រង្គាលនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៨ ដើម្បីរំលឹកដល់ស្ត្រីជនជាតិចិនដែលបានទទួលរងអំពើហិង្សា និងការរំលោភផ្លូវភេទ។ អ្នកស្ម័គ្រចិត្តបានរាយការណ៍​អំពី​បទ​ពិសោធ​របស់​ស្ត្រី​ចិន​ក្នុង​ការ​រំលោភ​ផ្លូវ​ភេទទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដែល​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ភាពចម្រូងចម្រាស​នៅ​ដើម​ដំបូងនៃ​កំណែទម្រង់។រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតក្រុមស្វែងរកការពិតរួម (TPGF) ដើម្បីស៊ើបអង្កេតលើភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធលើបញ្ហានេះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមប្រឹក្សានេះមិនបានរកឃើញភស្តុតាងណាមួយដែលគាំទ្រចំពោះការរំលោភផ្លូវភេទទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ឡើយ រដ្ឋាភិបាលបដិសេធជាផ្លូវការថា រឿងដែលបានកើតឡើងនេះ។ ឆ្លើយតបទៅនឹងការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិបាល លោក អ៊ីតា ម៉ារតាឌីណាតា(Ita Martadinata )យុវជនស្ម័គ្រចិត្ត ពលរដ្ឋចិន និងជាជនរងគ្រោះនៃឧបទ្ទវហេតុនេះ  គ្រោងនឹងផ្តល់សក្ខីកម្មនៅចំពោះមុខសភាសហរដ្ឋអាមេរិក។យ៉ាង​ណា​មិញ មុន​ចេញ​ដំណើរ​ទៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​ថា​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ឃាត ហើយ​រឿងរ៉ាវ​រំលោភ​ផ្លូវភេទ​លើ​ស្ត្រី​ជនជាតិ​អាមេរិក​ដើម​កំណើតចិន​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​បំភ្លេច​ចោល។ សិលាចារឹកនៅលើការសម្លាប់រង្គាលខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៨ គឺជាសក្ខីភាពមួយ រំឭកសាធារណជនអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះនៅតំបន់អាហ្សិត Aceh ដែលជាតំបន់ភាគខាងលិចបំផុតនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនបានទៅបន្ថែមទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ 2011 ហើយបានបង្កើតសារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្ស នៅអាហ្សិត Aceh ។ សារមន្ទីរមានទ្រង់ទ្រាយតូច។អង្គការទាំងនេះបានដំឡើងក្តារនៅទីធ្លានៃការិយាល័យសហគមន៍(សហគមន៍ទីការ ប៉ាន់ដាន់Tikar Pandan) ខ្លឹមសារពិពណ៌នាអំពីស៊ីមប៉ាងខេខេអេ(Simpang KKA)ការបាញ់ប្រហារបាតុករ នុស្សបាត់ខ្លួនក្នុងជម្លោះ និងផ្ទះ(rumoh geudong)នេះគឺជាកន្លែងដែលទាហានធ្វើទារុណកម្មអ្នកសង្ស័យដែលអាណិតអាសូរនៃចលនា Aceh សេរី។វាជាសារមន្ទីសាមញ្ញមួយប៉ុន្តែជាមួយនឹងបេសកកម្មដ៏ធំអស្ចារ្យមួយដូចដែលសេចក្តី​ប្រកាស​បញ្ជាក់​ថា​៖ យើងជឿថា ពន្លឺតិចតួចតែអាចកំណត់សម្គាល់កន្លែងងងឹតបាន។ ដូច្នេះ យើង​បាន​សាងសង់​ទីជម្រកនៃ​ការ​ចងចាំ ដើម្បី​ឲ្យ​យើង​ទាំង​បុរស និង​ស្ត្រី​នៃ​ក្រុងអាហ្សិចAceh អ្នក​រស់និង​អ្នកស្លាប់ អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រំលោភផ្លូវភេទ និងសម្លាប់រង្គាល   អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម និង​ការ​កាប់​បំផ្លាញ  មានសមត្ថភាពបញ្ចេញលើសពីជីវិត និង​សេចក្ដី​ស្លាប់៖កុំធ្វើកំហុសដដែលៗ!Aceh bek le lagee njan!អាឆេAcehមិន​ធ្វើ​ខុស​ដដែល​! សរុបមក កំណែទម្រង់នយោបាយរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីបានបើកទ្វារសម្រាប់សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងចលនាគាំទ្រលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី  ក្រៅពីនៅក្នុងកំណែផ្លូវការ ក៏បានបង្កើតការនិទានរឿងប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មី។ជាមួយនឹងពាក្យស្លោក "តស៊ូនឹងការភ្លេចចោល" ។ ពួកគេឆ្លើយតបទៅនឹងវប្បធម៌និទណ្ឌភាពរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យជនល្មើសរំលោភសិទ្ធិមនុស្សពីមុនមកដោយគ្មានការផ្តន្ទាទោស។ចលនាទប់ទល់នឹងការបំភ្លេចតាមរយៈសារមន្ទីរ និងវិមាននៅទីបំផុតបានប្រែទៅជាយុទ្ធនាការ ទប់ទល់នឹងការឃុបឃិតរបស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះ។ មូនៀរគេហដ្ឋាន(Omah Munir) សក្ខីកម្មមួយទៀតអំពីរបៀបដែលសារមន្ទីរបានក្លាយជាទីតាំងគោលសម្រាប់ចលនាសង្គមគឺទីតាំងនៅម៉ាឡាំង(Malang)ខេត្តចាវ៉ាខាងកើត នៅទីក្រុងបាទូ (Batu City)  ដែលកំពុងសាងសង់សារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្ស   មូនៀរ(Munir)ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់ដោយសង្ខេបនូវ ទស្សនៈរបស់ខ្ញុំក្នុងនាមជាសមាជិកនៃមូលនិធិមូនៀរគេហដ្ឋាន ។ គឺចាប់ផ្តើមពីរឿងរ៉ាវនៃការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធំៗនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ស្រដៀងទៅនឹងអ្វីដែលបានកើតឡើងចំពោះលោកមូនៀរ​ សៃដ តាលីប(Munir Said Talib 1965-2004)មេធាវីសិទ្ធិមនុស្សដ៏ល្បីល្បាញរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី  លោកមេធាវីត្រូវបានសម្លាប់នៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៤ខណៈពេលដែលកំពុងធ្វើដំណើរទៅសិក្សាបន្ថែមនៅប្រទេសហូឡង់។ ក្រៅ​ពី​កំណែ​ទម្រង់​ដែល​បើក​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​សម្រាប់​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ឥណ្ឌូណេស៊ី   ការ​ស្លាប់​របស់​លោកមូនៀរ ក៏​ជា​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​សម្រាប់​ប្រជាជន​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ជា​ច្រើន​នាក់​ផង​ដែរ  ដោយ​ប្រាប់​ពួកគេ​ថា កេរដំណែលនៃរបបចាស់នៅតែមានបង្កប់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងជីវិតសហសម័យ។ ការកាត់ក្តីសំណុំរឿងរបស់គាត់អាចនាំតែអ្នកប្រតិបត្តិនៅកន្លែងកើតហេតុមកកាត់ទោសប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ និង​ចារកម្ម​សំខាន់ៗនៅតែ(និទណ្ឌភាព)នៅក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ។នៅក្នុងឃាតកម្មរបស់លោកមូនៀរ និទណ្ឌភាព​វិល​មក​វិញ​ម្ដង​ទៀត។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ពេលដែលខ្ញុំទើបតែបង្កើតសារមន្ទីរប៉ូលីសនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ភរិយាសពលោកមូនៀរ ឈ្មោះ ស៊ូស៊ីវទី(Suciwati )បានទាក់ទងមកខ្ញុំ។លោកស្រី​បាន​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា លោកស្រី​ចង់​បង្កើត​សារមន្ទីរ​សម្រាប់​ស្វាមី​របស់​លោកស្រី និង​ការ​តស៊ូ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី។ ខ្ញុំស្គាល់ មូនៀរច្បាស់ណាស់  គាត់គឺជាសហសេវិកចាស់របស់ខ្ញុំ ហើយគាត់បានដឹកនាំខ្ញុំនៅពេលខ្ញុំធ្វើការនៅក្នុងទីភ្នាក់ងារជំនួយផ្នែកច្បាប់នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ខ្ញុំគិតថាសំណើរបស់ស៊ូស៊ីវទី(Suciwati ) ​​គឺជាគំនិតដ៏ល្អមួយ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃសារមន្ទី ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ "ការចូលរួមក្នុងការតស៊ូ" ដូចក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០  ករណីរបស់សារមន្ទីជាតិនៃជនជាតិអាមេរិកឥណ្ឌាដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងកំឡុងពេលចលនាសិទ្ធិស៊ីវិលពលរដ្ឋអាមេរិក(National Museum of the American Indian)(Kyle Message , 2013)។ បញ្ហាស្ថិតនៅត្រង់ថា តើថវិកាសម្រាប់គម្រោងនេះបានមកពីណា? ការសាងសង់សារ មន្ទីមានតម្លៃថ្លៃ ហើយទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីស្ថាបត្យករ វិស្វករសំណង់ស៊ីវិល និងប្រវត្តិវិទូ ទាំងនេះដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ខ្លាំងមួយ។ ស៊ូស៊ីវទី(Suciwati )បាន​ដោះស្រាយ​បញ្ហាលំបាក​ដំបូង​ គឺដោយ​ការ​បរិច្ចាគ​លំនៅដ្ឋាន​របស់​លោកស្រី​និង​មេធាវី​មូនៀរ​នៅ​បាទូ ភាគ​ខាងកើត​កោះចាវ៉ាJavaអ្វើជា​សារមន្ទីរ។វាជាលំនៅដ្ឋានដែលមានទំហំមិនដល់400ម៉ែត្រការ៉េរួមទាំងទីធ្លានិងបរិវេណ។ តូចក៏ពិតមេន តែអគារនេះមានតម្លៃប្រវត្តិ សាស្រ្តដ៏សារៈសំខាន់ និងវាក៏ជាមូលដ្ឋានដ៏ល្អសម្រាប់ការផ្សព្វផ្សាយគម្រោងផងដែរ។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១៣ ស៊ូស៊ីវទី ​​​​មានបំណងទាមទារការគាំទ្របន្ថែមទៀត ហើយគំនិតនៃការបង្កើតសារមន្ទីរមួយដើម្បីប្រាប់ពីប្រវត្តិនៃជីវិតរបស់មូនៀរនិងការតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីបណ្តាលឱ្យមានការឆ្លើយតបយ៉ាងទូលំទូលាយ។ សកម្មជនសង្គមវ័យក្មេង សិល្បះករ និងអ្នកព័ត៌មានល្បីៗបានប្រមូលផ្តុំគ្នាឆ្លើយតប រួមទាំងអ្នកនយោបាយដែលអាណិតលោកមូនៀរ និងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ដូចជាលោកលូកម៉ាន់ ហាគីម ស្យៃហ្វូដឌីន(Lukman Hakim Syaifuddin)ក្រោយមកបានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសាសនា និងលោកដាឡាន់ អ៊ីសកាន( Dahlan Iskan )ជាប្រតិបត្តិករបណ្តាញប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដែលក្រោយមកបានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសហគ្រាសរដ្ឋ។ការអភិវឌ្ឍន៍នៃសារមន្ទីរនេះនៅទីបំផុតបានពង្រីកបណ្តាញនៃចលនាគាំទ្រលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។   ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​សាង​សង់​សារមន្ទីរ​នេះ​នៅ​ទី​បំផុត​បាន​បើក​ផ្លូវ​ថ្មី​មួយ​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី។ ពួកអ្នកដែលពីមុនគិតថាបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅឆ្ងាយ ស្រាប់តែរំពេចនោះអាចចូលរួមលើគម្រោងរួមគ្នាមួយ ​ដោយលះបង់ពេលវេលា ថាមពល និងថវិការបស់ពួកគេ។ នេះក៏ហាក់ដូចជាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការគិតរបស់សង្គមវិទូលោកស៊ីដនី តារ៉ូវ​  ផងដែរ(ឆ្នាំ2011)ដែល​ជាសកម្មភាពរួមគ្នា តាម​រយៈ​សកម្មភាព​រួមគ្នា សង្គម​ស៊ីវិល​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នានូវ​ផ្នែក​ដែល​បែក​បាក់គ្នា​ពី​អតីតកាលឡើង វិញ។ដល់ពេលដំណាច់ឆ្នាំ អគារសារមន្ទីនេះត្រូវបានសាងសង់រួចរាល់ និងបើកឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៨ខែធ្នូឆ្នាំ២០១៣ ក្រោមឈ្មោះមូនៀរគេហដ្ឋាន(Omah Munir)។ ដើមឡើយគ្រាន់តែ​ជា​សុបិន តែ​ទីបំផុតឥឡូវវា​បាន​ក្លាយ​ជា​ការ​ពិត។ ក្រោយមក បានបង្កើតឡើងនូវមូលនិធិ មូនៀរគេហដ្ឋាន ផ្តួចផ្តើមឡើងដោយសមាសភាពស្ថាបនិកនៃសារមន្ទីរ  សម្រាប់ប្រតិបត្តិការ និងការគ្រប់គ្រងសារមន្ទីរ។   គម្រោង មូនៀរគេហដ្ឋាន ប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់ទៅនឹងការនិទានកថាជាប្រវត្តិ សាស្ត្របែបអភិរក្សនិយម ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ សារមន្ទីរផ្តល់នូវបទពិសោធន៍ដែលផ្ទុយពីការនិទានរឿងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ពេល​អ្នកទស្សនា​មក​ដល់​សារមន្ទីរ ពួកគេត្រូវបានស្វាគមន៍ដោយរូបសំណាកពាក់កណ្ដាលខ្លួនរបស់លោកមេធាវី មូនៀរ ដែលជាអំណោយរបស់ជាងចម្លាក់ម្នាក់ក្នុងអំឡុងពេលសាងសង់សារមន្ទីរ។អ្នកទស្សនាបន្ទាប់មក នឹង​ឃើញ​រឿង​រ៉ាវ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ជា​បន្តបន្ទាប់ការនិទានរឿងជាប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះបង្ហាញពីការបង្កើតសណ្តាប់ធ្នាប់ថ្មីមិនយូរប៉ុន្មាន។ចលនា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​ឥណ្ឌូនេស៊ី​ក៏​តាម​រយៈ YPHAM (មូលនិធិថែរក្សាសិទ្ធិមនុស្ស) និងជាមួយ YLBHI (មូលនិធិជំនួយផ្នែកច្បាប់ឥណ្ឌូនេស៊ី)បានបង្កើតឡើងជាកំណើតដែរ។ YPHAM គឺជាអ្នកទោសនយោបាយដែលសកម្មការពារកុម្មុយនិស្ត និងលើកកម្ពស់អង្គការនៃចលនាយុត្តិធម៌ តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការជាការពិតដែលប្រឈមនឹងសមត្ថភាព​យោធា​ក្នុងការ​បង្ក្រាប​ចលនា​កុម្មុយនិស្ត​ដោយ​ជោគជ័យ។ សារមន្ទីរក៏មានដាក់​តាំង​បង្ហាញ​រឿងរ៉ាវរបស់កម្មការិនីម៉ារស៊ីណា(Marsinah )បានបាត់បង់ជីវិតក្នុងអំឡុងពេលសួរចម្លើយយោធា គឺដោយសារតែនាងពាក់ព័ន្ធនឹងការដឹកនាំធ្វើកូដកម្ម ។ រឿង ររបស់ម៉ារស៊ីណា ត្រូវបានបង្ហាញនៅឯមូនៀរគេហដ្ឋាន ក៏ជាការក្រើនរំលឹកអ្នកទស្សនាអំពីសមិទ្ធិផលអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី គឺត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយញើស និងឈាមស្រស់របស់កម្មករ។ រឿង​ផ្សេង​ទៀត​បាន​លើក​ឡើង​ពី​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ធំៗ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី ដូចជារួមមាននៅប៉ាពួ និងទីម័រខាងកើត (ឥឡូវជារដ្ឋឯករាជ្យ)ការបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ និងការសម្លាប់រង្គាលនយោបាយ។ជាការពិតណាស់ សារមន្ទីរក៏មានរួមទាំងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោក មូនៀរ និងបទពិសោធន៍ជីវិតរបស់គាត់ជាអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សព្រមទាំងឃាតកម្មដែលគាត់បានទទួលរងទុក្ខផងដែរ  ។  ចាប់តាំងពីការបើកដំណើរការជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣មក   មូនៀរគេហដ្ឋាន បានស្វាគមន៍ភ្ញៀវមកពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន និងគ្រប់វ័យ។ ប៉ុន្តែ និស្សិតមហាវិទ្យាល័យ និងនិស្សិតវ័យក្មេងគឺជាក្រុមអ្នកទស្សនាច្រើនជាងគេ។ពួកគេយល់ឃើញថាការទស្សនាសារមន្ទីរគឺជាផ្នែកមួយនៃការអប់រំនៅសាលា និងសាកលវិទ្យាល័យអំពីសិទ្ធិមនុស្ស។ប្រាំឆ្នាំក្រោយរំលឹកឡើងវិញ វាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ណាស់ដែលសារមន្ទីអាចជាអន្តរការីដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការលើកកម្ពស់សកម្មភាពរបស់ស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្ស។ បញ្ចូលបទដ្ឋានសិទ្ធិមនុស្សជាសកលសំខាន់ៗទៅក្នុងជីវិតរបស់ប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ី។ សារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្ស មូនៀរ តាមពិតទៅ  តាមរយៈសារមន្ទីរតូចមួយដូចជាមូនៀរគេហដ្ឋាន ដើម្បីផ្តល់នូវជម្រើសមួយសម្រាប់ការនិទានរឿងប្រវត្តិសាស្ត្របែបអភិរក្សនិយម គឺពិតជាមានកំណត់ដែលមិនអាចប្រកែកបាន។ក្នុងឆ្នាំ២០១៨គណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងមូនៀរគេហដ្ឋានចាប់ផ្តើមពិចារណាពីសារៈសំខាន់នៃការអភិវឌ្ឍន៍ភាពជាដៃគូជាមួយរដ្ឋាភិបាល សហការលើអគារ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការធ្វើផែនការ និងប្រព័ន្ធគាំទ្រ និងទិដ្ឋភាពផ្សេងទៀតនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ លើក​កម្ពស់ និង​សម្រួល​ដល់​មូនៀរគេហដ្ឋាន​អភិវឌ្ឍ​ន៍ ឲ្យ​ទៅ​ជា​សារមន្ទីរ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដ៏​ធំ។ជំហាននេះពិតជាជោគជ័យ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានសន្យាថានឹងផ្តល់មូលនិធិសម្រាប់ការសាងសង់សារមន្ទីរ ថវិកាត្រូវបានផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាលខេត្ត ចាវ៉ាJavaខាងកើត ហើយដីត្រូវបានផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាលក្រុង បាទូ ។ ក្រៅពីនេះ  គណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងបានបកស្រាយលម្អិតអំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការកាន់តែទូលំទូលាយជាមួយសមាជិកដទៃទៀតនៃសង្គមស៊ីវិល ក្នុង​រឿង​នេះមានសកម្មភាពសំខាន់ៗចំនួនបី។ជាដំបូង សហការជាមួយសមាគមស្ថាបត្យករឥណ្ឌូណេស៊ី (AAI) រៀបចំការប្រកួតការរចនាសារមន្ទីរ ដើម្បីបង្កើតការយល់ដឹងជាសាធារណៈអំពីសារៈសំខាន់នៃសារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្ស។ស្ថាបត្យករ អាចម៉េដ ដេនី តារឌីយ៉ាណា(Achmad Deni TardiyanaហើយហៅApep)រួមបញ្ចូលការរចនាគួរឱ្យទាក់ទាញ លេចធ្លោ មិនប៉ះពាល់ដល់បរិ ស្ថាន ។ ទីពីរ មូលនិធិ មូនៀរគេហដ្ឋានក៏សហការជាមួយវិទ្យាស្ថានសិល្បៈហ្សាកាតាផងដែរ។សារមន្ទីរបានរៀបចំកម្មវិធីដាក់​តាំង​បង្ហាញពីការប្រកួតប្រជែងសិល្បៈរចនា។ទីបី មូនៀរគេហដ្ឋាន ក៏បានរៀបចំវគ្គពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកធ្វើយុទ្ធនាការបរិស្ថាន អ្នកកាសែត ជនជាតិដើម ជនពិការ និងសកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រី ដើម្បីស្វែងយល់ពីនិទានរឿង និងប្រធានបទដែលអាចធ្វើទៅបានសម្រាប់សារមន្ទីរ។ចំណុចសំខាន់ៗនៃកិច្ចប្រជុំនេះបន្ទាប់មកបានលើកយកប្រធានបទសំខាន់មួយក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ការរៀបចំសារមន្ទីរ។ ជាន់ផ្ទាល់ដីត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសសម្រាប់កុមារ  ធ្វើឱ្យកុមារដឹងពីតម្លៃសំ ខាន់ៗនៃជីវិតសាធារណៈ ដូចជាការអភ័យទោសសេរីភាព និងសមភាព។ជាន់ទី 2 បង្ហាញអំពីប្រវត្តិសិទ្ធិមនុស្សក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ខ្លឹមសាររួមមានទាំងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សសំខាន់ៗដែលលើកឡើងដោយក្រុមសង្គមស៊ីវិលឥណ្ឌូនេស៊ី  បរិស្ថាន ជនជាតិដើមភាគតិច ស្ត្រី និងសេរីភាពសារព័ត៌មាន។ ជាន់ចុងក្រោយគឺជាជីវិតរបស់មេធាវីមូនៀរ និងការងារដែលគាត់បានផ្សព្វផ្សាយ។ ដូចជា ព្រឹត្តិការណ៍​អំពីអ្នកបាត់ខ្លួនគឺនៅក្នុងបន្ទប់តាំងពិព័រណ៍ចុងក្រោយនៅជាន់ទីបី  ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទស្សនាឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ពិតជាមិនអាចប្រកែកបាន  កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយរដ្ឋាភិបាលក៏បានចោទជាសំណួរអំពីឯករាជ្យភាពនៃការចាត់ចែងការតាំពិពណ៌ ជាពិសេសនៅពេល​និយាយ​ដល់​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស។ តើសារមន្ទីរសិទ្ធិមនុស្សនាពេលអនាគតអាច​មាន​ភាព​មិន​លម្អៀងនិង​មិន​គិត​ពី​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​ ហើយប្រឈមមុខនឹងអំពើហឹង្សាសិទ្ធិមនុស្សដ៏ធំនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌូនេស៊ីឬ​ទេ? ប៉ុន្តែនៅក្នុងដំណើរការនេះ  ពិតជាមានការកែតម្រូវ និងការផ្លាស់ប្តូរមួយចំនួន។ ជាដំបូង​ ឈ្មោះ​សារមន្ទីរ​ត្រូវ​បាន​ប្តូរ​ទៅ​ជា​សារមន្ទីរ​សិទ្ធិ​មនុស្ស មូនៀរr។ប៉ុន្តែនោះមិនមែនមានន័យថា សារមន្ទីរអនុលោមតាមទស្សនៈផ្លូវការ មិនត្រឹមតែប្រធានបទជាក់លាក់នៃជីវិតរបស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សដែលត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងសារមន្ទីរកាលពី​អតីតកាល​នោះ​ទេ សារមន្ទីរក៏សង្ឃឹមថានឹងទទួលយកបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សកាន់តែទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ទាក់ទងនឹងឯករាជ្យភាពនៃពិពណ៌ ហើយក៏ជាសំណាងល្អ បរិយាកាសនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅតែទុកកន្លែងបើកចំហសម្រាប់ឯករាជ្យភាពបែបនេះ។ អ្វី​ដែល​អាក្រក់​បំផុត​អាច​នឹង​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​អនាគត ប៉ុន្តែ​មាន​រឿង​មួយ​ដែល​ប្រាកដ​ពី​បទពិសោធន៍​នេះ​គឺ សារមន្ទីរ និងបូជនីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្របានក្លាយជាកន្លែងចលនាសង្គមដ៏សំខាន់សម្រាប់សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងចលនាប្រជាធិបតេយ្យក្នុងសម័យកំណែទម្រង់ ពេលវេលានឹងប្រាប់ថាតើនេះជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយក្នុងការបណ្តុះសារៈសំខាន់នៃតម្លៃសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងមនុស្សជំនាន់ក្រោយរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីដែរឬទេ។