:::
ប្រឆាំងដើម្បីរាយការណ៍ រាយការណ៍ដើម្បីប្រឆាំង៖សារព័ត៌មានជាមធ្យោបាយដើម្បីពិភាក្សាទប់ទល់

ការណែនាំសង្ខែបអំពីអ្នកនិពន្ធ៖ Fadhilah Fitri Primandari

Fadhilah Fitri Primandari គឺជាអ្នកស្រាវជ្រាវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅ "និទានកថាថ្មី" ។ នាងនិង​ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ​របស់​នាង​បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​សេរីភាព​ប្រព័ន្ធ

ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​នៅ "និទានកថាថ្មី" ។នាងវិភាគអត្ថបទនយោបាយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី អាចជួបនៅលើវេទិកាដ៏ល្បីល្បាញ រួមទាំង "ទស្សនាវដ្តីសិទ្ធិមនុស្សអូស្ត្រាលី"(Australian Journal of Human Rights)"វេទិកាអាស៊ីបូព៌ា"(East Asia Forum)និង "ម៉ានដាឡាថ្មី"(New Mandala)។ ការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់ផ្តោតចំណាប់អារម្មណ៍នៅលើលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនិងយេនឌ័រនៃសមាហរណកម្មប្រជាធិបតេយ្យ  ពិភាក្សាអំពីទ្រឹស្តីស្ថា

ប័ន និងវិធីសាស្ត្រស្ត្រីនិយម។

ពី" និទានកថាថ្មី"(New Naratif)

" និទានកថាថ្មី"  គឺជាអង្គការលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីភាពព័ត៌មាន និងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ វត្ថុបំណងរបស់យើងគឺធ្វើឱ្យប្រជាជនអាស៊ីអាគ្នេយ៍មានមោទនភាពចំពោះវប្បធម៌​​និងប្រវត្តិសាស្ត្ររួមនៅក្នុងតំបន់របស់ពួកគេ ។ យើងបានប្រមូលផ្តុំមនុស្សមួយក្រុមមកពីគ្រប់ទិសទីនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមគ្នាលើកកំពស់ចក្ខុវិស័យអាស៊ីអាគ្នេយ៍ តាមវិធីនេះ យើងខិតខំដើម្បីភាពថ្លៃថ្នូរ និងសេរីភាពរបស់ប្រជាជនអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

នាយកដ្ឋានស្រាវជ្រាវផ្នែកតស៊ូមតិនៃ"និទានកថាថ្មី" បច្ចុប្បន្នកំពុងដំណើរការគម្រោងស្រាវជ្រាវសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ 2021 ពួកយើងបានប្រកាសរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវដែលបង្កើតដំបូងមួយច្បាប់ មានចំណងជើងថា

"ទស្សនៈសេរីភាពប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងឯករាជ្យភាព៖ និទានរឿងមកពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍" ហើយអាចរកបាននៅ https://newnaratif.com/mediafreedom/ ។


អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាជាច្រើន ចាប់ពីសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន  គ្រោះថ្នាក់ចំពោះការនិយាយស្ដីត្រូវមានការត្រួតពិនិត្យមានការលំបាកផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ រហូតដល់ការរឹតបន្តឹងផ្សេងៗដែលដាក់កំហិតដោយការិយាល័យព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។ ចាប់ពីខែមិថុនា ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ 2021 អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យចំនួន 37 នាក់ និងតំណាងស្ថាប័នព័ត៌មាននៃក្រុមការងារផ្ទាល់និងអ្នកមកពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រាំបីប្រទេស(កម្ពុជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី មីយ៉ាន់ម៉ា ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី ថៃ និងវៀតណាម)បានចាប់ផ្ដើមធ្វើបទសម្ភាសន៍   លទ្ធផលបានបង្ហាញថា   អ្នកឆ្លើយតបសម្ភាសន៍ជាច្រើនយល់ថាការស៊ើបអង្កេតនេះ ដោយសារតែបញ្ហាប្រឈមបរិស្ថានផ្ទួនៗយ៉ាងជាក់លាក់ កាន់តែមានន័យក្នុងការសរសេររបាយការណ៍ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ អ្នកនិពន្ធបានយល់ថា អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ កំពុងពិភាក្សាទប់ទល់ដើម្បីអាចរាយការណ៍រឿងរបស់ពួកគេ  ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសារព័ត៌មានដើម្បីទាមទារសេរីភាព​បន្ថែម​ទៀត និងការអនុគ្រោះ។

ជាដំបូង វាជាការល្អដែលយើងមកមើលអំពីគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយដែលពួកគេបានបម្រើការនិងបុគ្គលរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន។ ចំពោះរបាយការណ៍​នេះ តើរឿងណាខ្លះដែលភាគីទាំងពីរមានមតិមិនស្របគ្នា  អន្តរកម្មថាមពលនៅក្នុងបន្ទប់ព័ត៌មានក៏សំខាន់ផងដែរ  របាយការណ៍​ណា​ខ្លះ​អាច​បោះពុម្ព​ផ្សាយបាន  ហើយអ្វីខ្លះ​មិន​អាច  ជាធម្មតាគឺក្រុមប្រឹក្សាភិបាលជាអ្នកធ្វើការសម្រេចិត្តចុងក្រោយ។ ​អ្នកសារព័ត៌មានម៉ាឡេស៊ីម្នាក់ ដែលធ្វើរបាយការណ៍ពិសេសអំពីប្រធានបទបរិស្ថាននៅម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ី   បានប្រាប់ខ្ញុំថា   អ្នកនិពន្ធម៉ាឡេស៊ីដែលាមានចំណាប់អារម្មណ៍លើរបាយការណ៍បរិស្ថានមិនច្រើនទេ   ហើយនៅពេលដែលរឿងបែបនេះលេចឡើងក្នុងកាសែត ក៏កម្រនឹងលេចឡើងនៅលើទំព័រដើមនៃកាសែតណាស់ដែរ។ អ្នកសារព័ត៌មានឥណ្ឌូនេស៊ីម្នាក់ក៏បានលើកឡើងផងដែរថា ជាធម្មតាដោយសារតែការវិនិយោគ និងភាពជាម្ចាស់ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឥណ្ឌូណេស៊ីមួយចំនួនមាន"មូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំ"គឺដោយមានការពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងឥស្សរជននយោបាយសំខាន់ៗ

ហើយមិនព្រមលាតត្រដាងគុណវិបត្តិរបស់ពួកគេ។

ស្ថាប័នសារព័ត៌មានអន្តរជាតិក៏មានយន្តការចម្រាញ់និងសម្រេចថាតើខ្លឹមសារណាដែលត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយដែរ ​គ្រាន់តែវិធីផ្សេងគ្នា។ ផ្តល់របាយការណ៍​ព័ត៌មាន  មានន័យជាធម្មតា  ចម្រាញ់និងការវាយតម្លៃសាច់រឿងនៃព័ត៌មាន ដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍  គឺប្រព្រឹត្តឡើងទៅតាម ការយល់ច្បាស់អំពីស្ថានភាពតំបន់  មានអ្នក​កាសែត​ឯករាជ្យ​ម្នាក់ដែល​មាន​បទ​ពិសោធ​ន៍ក្នុង​ការ​រាយការណ៍​នៅ​អាស៊ី ​បាន​រាយ​បញ្ជី​ម្តង​មួយ​ៗ ពីភាពលំបាកក្នុងការធ្វើឱ្យព័ត៌មាន​បរិស្ថាន​ក្នុង​ស្រុក​ឈាន​ដល់​អន្តរជាតិ៖

"…មានភាពលំបាកខ្ពស់ ក្នុងការបញ្ជាក់ដល់ទស្សនិកជនទូទាំងពិភពលោកថា បញ្ហាបរិស្ថាននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍មានសារៈសំខាន់ណាស់។ នៅពេលនោះខ្ញុំបានស្នើប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ នឹងកោះស៊ូឡាវៃស៊ីSulawesi និងកោះមីនដាណោMindanao  អ្នកកែសម្រួលគិតថាព័ត៌មាននេះមិនសំខាន់ទេ ពីព្រោះ... វាមានភាពជាតំបន់ពេក...ពិបាកពេកក្នុងការបញ្ជាក់ថា នេះគឺជាព័ត៌មានសកល...ពីព្រោះសហគមន៍អ្នកសរសេរអត្ថបទ ស្ទើរតែមិនដឹងអ្វីទាំងអស់អំពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសតំបន់ដាច់ស្រយាលនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ "

ក្រៅពី​នេះ​ទៅ​ទៀត បញ្ហា​បរិស្ថាន​ច្រើន​តែ​មាន​តែការអះអាង​ក្រៅពីខ្មៅគឺសប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះមិនរាប់បញ្ចូលបញ្ហាស្មុគ្រ​ស្មាញ​និង​ងាយ​ស្រួល​ផ្សេងទៀត ដូចជាបញ្ហាទាក់ទងនឹងជីវភាពរស់នៅរបស់អ្នកស្រុក។ កាន់តែអាក្រក់ទៀតនោះគឺ ចំពោះប្រទេសក្នុងកំណត់ មានការបោះពុម្ពផ្សាយអន្តរជាតិមួយចំនួន ក៏បានបញ្ជាឱ្យរាយការណ៍អំពីកូតាការបោះពុម្ពផ្សាយផងដែរ ក្រុមកែសម្រួលមិនបានគិតថា នេះជា​​ករណីពិសេសរបស់ជន"ល្បីល្បាញ"នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួនឡើយ។ សកម្មភាពនេះមិនត្រឹមតែកាត់បន្ថយការរាយការណ៍ទេ (ហើយប្រហែលជាតិចជាងនេះទៀតសម្រាប់ក្រុមដែលនៅទីដាច់ស្រយ៉ាល)ដែលធ្វើឱ្យមើលកាន់តែច្បាស់ពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ថា ការផ្តោតអារម្មណ៍ជាធម្មតាត្រូវបានកំណត់ចំពោះនយោបាយកម្រិតខ្ពស់ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ដូច្នេះភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានក៏បានចូលរួមផងដែរ ចំពោះ​បញ្ហា​រំលោភ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​សរសេរ​របស់​អ្នក​សារព័ត៌មាននិង​សិទ្ធិ​ដឹង​របស់​សាធារណជន។

លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​គឺ​ដោយសារ​ការ​សរសេរការរាយការណ៍ពីភាពពិបាកនិងគ្រោះថ្នាក់អំពីកិច្ចការបច្ចុប្បន្នអ្នកឆ្លើយតបសម្ភាសន៍ជាច្រើនយល់ថាការស្រាវជ្រាវនេះ ស្មារតីចលនាសង្គមគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយដែលមិនអាចបំបែកបាននៃការងារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ពួកគេ។

ប្រធាន​ក្រុមហ៊ុន​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ​ដែល​មាន​ឯកទេស​ក្នុង​ការ​រាយការណ៍អំពី​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​បាន​ថ្លែង​ថា៖

   ​​​​                 "…ប្រសិនបើស្ថាប័នសារព័ត៌មានមិនតស៊ូដើម្បីសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ  ដូច្នេះតើនឹងត្រូវធ្វើអ្វីទៅ?…ត្រីត្រូវការទឹកទើបអាចដកដង្ហើមបាន ឯអង្គការប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយត្រូវការសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិទើបអាចដំណើរការបាន។"

អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យឥណ្ឌូនេស៊ីម្នាក់បានប្រាប់ពួកយើងថា ទោះបីជាគាត់ទទួលបានតម្លៃនៃការរាយការណ៍គឺទាប ពីភ្នាក់ងារទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានថ្នាក់ជាតិឬក្នុងស្រុកក្ដី  បើ​ប្រធានបទ​ទាក់ទង​នឹង​សិទ្ធិមនុស្ស ដូចជា​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​មតិ ឬ​សម្បទាន​ដី​ជនជាតិ​ដើម​កំណើត​ជាដើម  ក៏គាត់នៅតែជ្រើសរើសនិងទទួលសរសេរ។សម្រាប់គាត់ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែលបញ្ហាបែបនេះអាចត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងប្រទេស និងអាចឱ្យប្រជាជនបានអានផងដែរ។ "ពលរដ្ឋតាមអ៊ីនធឺណិត"គឺជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឯករាជ្យដែលត្រូវបានហាមឃាត់ដោយរដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2021  អ្នកឆ្លើយតបសម្ភាសន៍មកពីបណ្តាញព័ត៌មាននានាបាននិយាយថា  វាពិតជាមានន័យណាស់ ដែលការសរសេរអំពីភាពអយុត្តិធម៌ និងការគៀបសង្កត់ ប្រឈមនឹងរដ្ឋាភិបាលផ្តាច់ការ ដើម្បីរារាំងលំហូរព័ត៌មាន  ក្នុងការប៉ុនប៉ងបំភ្លៃមតិសាធារណៈដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។

ទីបី វាសំខាន់ណាស់ថា តើអ្នកណាអាចសរសេររបាយការណ៍បាន។អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យឥណ្ឌូនេស៊ីម្នាក់បានត្អូញត្អែរថា  អ្នកនិពន្ធអន្តរជាតិមួយចំនួនចូលចិត្តជ្រើសរើសអ្នកកាសែតបរទេស (លោកខាងលិច) ដែលមិន​មែន​អ្នក​យក​ព័ត៌មាន​ក្នុង​ស្រុក​ដើម្បីរាយការណ៍ព័ត៌មានពីអាស៊ីអា

គ្នេយ៍។ មិនត្រឹមតែ តើខ្លឹមសារ​ប្រភេទ​ណា​ដែល​អាច​ត្រូវ​បាន​រាយការណ៍​ វាសំខាន់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ណា​អាច​និយាយ​ក៏​សំខាន់ណាស​ដែរ។អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺ អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកចង់យកសហគមន៍​មកវិញជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់​ខ្លួន   រឿងរ៉ាវរបស់ប្រទេសនិងបញ្ហាទាក់ទងផ្ទាល់  ដើម្បីយកមកសរសេររបាយការណ៍។

ចំពោះអាស៊ីអាគ្នេយ៍អ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យជាច្រើន រឿងរ៉ាវព័ត៌មានរបស់ពួកគេបានបង្ហាញពីភាពដាច់ស្រយ៉ាល ជាទស្សនៈដែលមិនធ្លាប់ឮ ប្រឈមនឹងការនិទានរឿងអនុត្តរភាព ពង្រីកវិសាលភាពនៃសុន្ទរកថានៅក្នុងនិងជុំវិញអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូច្នេះ​ការ​សរសេរ​របាយការណ៍​អាច​ជា​សកម្មភាពនយោបាយ។ក្នុងពេលជាមួយគ្នាដែរពួកគេក៏បានជំនះលើការលំបាកធ្វើជា​សំឡេង​នៃឯករាជ្យផងដែរ  ដែលជានិមិត្ដរូបថា ពួកគេក៏អាចធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងរឿងជជែកគ្នា និងបញ្ហានានាដែលកើតឡើងនៅក្នុងស្រុករបស់ពួកគេផងដែរ។

រាល់បញ្ហាប្រឈមខាងលើបាន​នាំ​ចេញ​ជាបញ្ហាគឺតើត្រូវលើកកម្ពស់បរិស្ថានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដោយវិធីណា  រួមទាំងព័ត៌មានសំខាន់ៗជាច្រើនទៀតពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ បើត្រូវប្រឹងប្រែងសម្រាប់បញ្ហាសំខាន់ៗតម្រូវការជាមុនគឺត្រូវមានសមត្ថភាព និងឱកាសដើម្បីពិភាក្សាអំពីបញ្ហាទាំងនេះ 

 និងដើម្បីលើកកម្ពស់សមត្ថភាព និងឱកាសទាំងនោះ  យើងត្រូវពង្រីកការយល់ដឹងរបស់

យើង។ ក្រៅពីកំណែទម្រង់នយោបាយខាងក្រៅជំរុញការអនុវត្តន៍រកសេរីភាពសារព័ត៌មានជាស្តង់ដារ យើងក៏ត្រូវដឹងដែរថា ​ការ​ឲ្យ​តម្លៃលំហ​ព័ត៌មាន​ចំពោះរឿង​រ៉ាវនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍​គឺ​មានសារៈសំខាន់ណាស់។ ដូច្នេះ បន្ទប់ព័ត៌មាន និងអ្នកផ្តល់មូលនិធិ មិនត្រូវបែងចែកក្នុងស្រុកឬអន្តរជាតិទេ ត្រូវតែឱ្យតម្លៃរឿងរ៉ាវព័ត៌មានច្រើនជាងប្រាក់ចំណេញ ដែលមានសក្តានុពល និងអត្រានៃការចុចមើល  ទន្ទឹមនឹងនោះក៏ដឹងដែរថាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកំពុងរង្គើ  ទិដ្ឋភាពការបង្កើតសុន្ទរកថាសាធារណៈ  តួនាទីនេះពិតជាសំខាន់ណាស់។ អ្នកឆ្លើយតបសម្ភាសន៍ជនជាតិម៉ាឡេស៊ីម្នាក់  បានពិនិត្យមើលការវិវឌ្ឍន៍ថ្មីៗនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបរិស្ថានម៉ាឡេស៊ីថា  របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតស្តីពីអំពើពុករលួយកាន់តែច្រើនឡើងៗ ហើយផ្អែកលើប្រភេទនៃការស្ទង់មតិនិងទិន្នន័យរបាយការណ៍ខាងលើបានបង្កើនចំនួនអ្នកជាវអាន។

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ  រង់ចាំភ្នាក់ងារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកែតម្រូវការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេលើសំណើរប្រធានបទឬរបៀបនៃរឿងរ៉ាវព័ត៌មាន គឺគ្រាន់តែជាការគិតប្រាថ្នា។សារព័ត៌មានជាច្រើនពឹងផ្អែកលើប្រាក់ចំណេញដើម្បីដំណើរការ នេះជាការពិត ពួកយើងពិបាកនឹងពឹងផ្អែកលើភ្នាក់ងារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្លាស់ប្តូរទម្រង់អាជីវកម្មទាំងស្រុងណាស់។ដោយសារស្ថាប័នព័ត៌មានឬអ្នកផ្តល់មូលនិធិយល់ឃើញថានិន្នាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្រូវការរបស់អ្នកអានមិនទាន់ឃើញច្បាស់ នៅពេលដែលសាធារណជនដឹងពីតម្រូវការ (និងទាមទារ) របាយការណ៍ទាំងនេះ  វាក៏ហាក់ដូចជាលើកទឹកចិត្តដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នកផ្តល់មូលនិធិកាន់តែច្រើនក្នុងការទទួលយក និងបោះពុម្ពរឿងសំ

ខាន់ៗអំពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ទាមទារកន្លែងព័ត៌មានបែបនេះសង្គ្រាមពិភាក្សាមិន​គួរ​ប្រឹង​ប្រែងតែ​អ្នក​កាសែតទេ  នេះគឺជាការប្រឹងប្រែងអ្នកអ្នករាល់គ្នា។

Burrett, Tina, and Jeff Kingston, eds. Press Freedom in Contemporary Asia. London New York, NY: Routledge, an imprint of the Taylor & Francis Group, 2020.

Primandari, Fadhilah F., Samira Hassan, and Sahnaz Melasandy. Envisioning Media Freedom and Independence: Narratives from Southeast Asia. Media Freedom in Southeast Asia Series. New Naratif, forthcoming.

Reporters Without Borders. ‘2021 World Press Freedom Index’, 2021. https://rsf.org/en/ranking.

Gambar 1 Pelukis:Amita Sevellaraja

Gambar 1 Pelukis:Amita Sevellaraja

Gambar 2 Pelukis : Marvinne de Guzman

Gambar 2 Pelukis : Marvinne de Guzman