• Mga Karapatang Pantao_Hope
    Federasyon ng Internasyonal Karapatang
    Pantao Museo – Asia-Pacific Chapter
    Itaguyod ang pag-unawa at paggalang sa karapatang pantao sa Asya sa pamamagitan ng mga kilusan sa Museo
    Sumali bilang miyembro submit
  • Mga Karapatang Pantao_Memory
    Federasyon ng Internasyonal Karapatang
    Pantao Museo – Asia-Pacific Chapter
    Itaguyod ang pag-unawa at paggalang sa karapatang pantao sa Asya sa pamamagitan ng mga kilusan sa Museo
    Sumali bilang miyembro submit
  • Mga Karapatang Pantao_Taiwan
    Federasyon ng Internasyonal Karapatang
    Pantao Museo – Asia-Pacific Chapter
    Itaguyod ang pag-unawa at paggalang sa karapatang pantao sa Asya sa pamamagitan ng mga kilusan sa Museo
    Sumali bilang miyembro submit
  • Mga Karapatang Pantao_Eksibisyon
    Federasyon ng Internasyonal Karapatang
    Pantao Museo – Asia-Pacific Chapter
    Itaguyod ang pag-unawa at paggalang sa karapatang pantao sa Asya sa pamamagitan ng mga kilusan sa Museo
    Sumali bilang miyembro submit
  • Mga Karapatang Pantao_Hope
Federasyon ng Internasyonal Karapatang
Pantao Museo – Asia-Pacific Chapter
:::

Mga Kaganapan

Bagong Balita
2022-05-23

THET OO MAUNG (Tagagawa ng pelikula, Litratista) Si Thet Oo Maung (kilala rin bilang Stephen Minus) ay isang taong mapagkawanggawa, natutong mag-isa sa pagpinta, litratista at bidyograper. Ginamit niya ang kanyang kakayahan sa paggamit ng kamera upang mabigyan ng mas malakas na boses ang mga napagbintangan, mga nalimutan o mga napatahimik. Ang kaniyang mga gawa ay tumatalakay sa  civil war, landmines, mga taong may kapansanan, edukasyon ng mga bata, pangangalaga sa kalusugan mga ng bata, women empowerment, digital rights, iligal na pagtotroso, pangangangkam ng lupa at paninira sa kapaligiran. Siya ay kasalukuyang nangangasiwa at nagpapatakbo ng unang underground human rights film festival sa Burma, ang “One Step Film Forum”. ONE STEP FILM FORUM Ang One Step Film Forum ay nakatuon sa pagpapalaganap ng sangkatauhan sa Myanmar sa pamamagitan ng pelikula. Ang One Step Film Forum ay naging isang lugar para sa mga taong nagnanais na humiyaw ng hustisya. Kami ay nagpapalaganap ng mga karapatan ng malayang pagpapahayag, kalayaan ng pagsasalita kapayapaan at katiwasayan sa pamamagitan ng aming mga film screening events.  Ibinabahagi namin ang kaalaman ukol sa mga karapatang pantao, katarungan at aktibismo. Noong unang araw ng Pebrero 2021, marahas na kinuha ng bagong halal na pamahalaang NLD ang kapangyarihan. Maraming tao ang nagsilabasan sa kalye at nagprotesta laban sa military coup. Pinatay ng mga militar ang maraming kabataan, kasama na ang mga kababaihan at bata, upang sugpuin ang mapayapang pagpoprotesta sa buong bansa. Dahil dito, ang One Step Film Forum ay nagpapatuloy sa pagsulong ng mga karapatang pantao, Kalayaan at Katarungan. Lumalaban kami sa pamamagitan ng kapangyarihan ng mga pelikula. Ang Myanmar (Burma) ay idineklara ni U Nu bilang isang estadong Budista noong 1961 pagkatapos nitong humiwalay sa United Kingdom. Noong Agosto 29, 1961, ipinasa ng parlyamento ang State Religion Promotion Act ng 1961 na siyang pinangunahan ni U Nu. Dahil dito, naging opisyal na pambansang relihiyon ang Budismo, bilang isa sa kanyang mga paraan ng pangangampanya.  Nang matamo ng Myanmar (Burma) ang kalayaan, ang ilang mga grupong etniko ay nag-alsa laban sa bagong tatag na bansa. Ang minsang naging sikat na etnikong rebeldeng grupo ay ang Karen People, at karamihan sa kanila ay mga Kristiyano. Ang isa pang grupo ay ang Burma Communist Party, at itinuturing sila ng pamahalaan bilang mga barbarong walang relihiyon o kontra budista. Nagsimula ng paghihimagsik ang K.I.A (Kachin Independence Army) pagkatapos ideklara ang pambansang relihiyon noong 1961 dahil karamihan sa mga Kachins ay Kristiyano. Magmula noon, isang pangunahing gawain ng pamahalaan ang pagpapalaganap ng Budismo at gamitin ang Budismo upang pagbukludin ang mga tao sa ilalim ng iisang paniniwala. Sa kabila nito, gumamit ng maraming kaparaanan ang gobyerno upang hadlangan ang iba pang mga relihiyon tulad ng Kristiyanismo, Hinduismo at Islam sa ngalan ng pagpapalaganap ng pambansang relihiyon. Isa sa mga halimbawa nito ay ang pagtangging sagipin ang mga lumang relihiyosong kagamitan na walang kinalaman sa Budsimo, sa kabila ng katotohanang  ang mga relihiyong ito ay umiiral na rin kasabay ng ilan sa Myanmar sa loob ng ilang libong taon. Minsan, sinasadyang sirain ng pamahalaan ang mga pruweba. Maraming mga iskolar ang nagbansag sa mga gawaing ito bilang “Burmanisasyon”. Ang mga museo sa Myanmar ay nasa ilalim ng pamamahala ng gobyerno. Sa sarili nilang paraan, sinusuportahan nila ang pamahalaan sa polisiya nito ukol sa relihiyon ng estado tulad ng pagbubukod sa mga relihiyosong lumangkagamitan na maaaring iligtas o ipamalas. Ang Pagkakaiba-iba ng Etniko sa Myanmar Ang Myanmar (kilala rin bilang Burma) ay isang bansang may samu’t saring lahi, kabilang dito ang 135 na grupong etniko na opisyal na kinilala ng Pamahalaang Burma. Sila ay nagugrupo sa walong ‘pangunahing pambansang lahing etniko’:  Burman, Chin, Kachin, Karen, Kayah, Mon, Arakanese at Shan.  Ang ‘‘pangunahing pambansang lahing etniko” ay nahahati ayon sa rehiyon, higit pa sa mga katangian ng kanilang salita o lahi. Maraming grupong etniko ang hindi kinikilala, ang pinakamalaki rito ay ang Burmes, Tsino at Panthay (na kapag pinagsama ay bumubuo ng 3% ng populasyon), Burmese Indians (bumubuo ng 2% ng populasyon), Anglo-Burmese at Gurkha. Walang opisyal na bilang ng populasyon para sa huling dalawang grupong nabanggit, ngunit may pinapalagay na 52,000 na bilang ng Anglo-Burmese sa Burma at 1.6 milyon sa labas ng nito. Maraming grupong etniko ang hindi kabilang sa 135  na opisyal na kinikilalang  grupong etniko ng Pamahalaan ng Myanmar (Burma). Kabilang dito ang: ·          Anglo-Burmese  ·          Burmese Chinese  ·          Panthay  ·          Burmese Indians  ·          Taungtha  ·          Rohingya  ·          Burmese Gurkha/Nepalese  Ang Myanmar ay mayroong samu’t saring  grupong etniko, kultura at mga pamanang relihiyoso.  Marami sa mga ito, maging kabilang man sa kinikilala o di kinikilalang grupong etniko sa Myanmar, ay hindi makikita sa mga pangunahing museo ng bansa.  Ang ilan sa mga ito na nagpapatunay ng magkakasabay na pag-iral ng ilang relihiyon at kultura sa bansa ay sadyang sinira.  Ang ilang mga lumang kagamitang hindi Budista at ipinamalas bilang mga Budsta, kalakip ng mga maling karatula.  Ang Nan Phayar sa Bagan ay ang pinakakilalang labi. Ang lumang pagoda na yari sa bato at buhangin na itinayo bilang dambana ng mga Hindu noong ika-11 siglo ay mayroong estatwa ni Brahma, ang Diyos ng mga Hindu.  Kapansin pansin ang estatwang may tatlong ulo na nakaawang mula sa dingding, ngunit pinalabas ng pamahalaan at mga pinuno ng mga relihiyon na ang lugar ay isang templo ng mga Budista.  Ang ilan sa mga makasaysayang lumang gamit ay sadyang sinira upang maikubli ang mga relihiyosong katotohanan ng Burma.   

2022-05-23

Maaaring iuri ang mga museo sa ilalim ng Ministeryo ng Kultura ayon sa: pambansang museo, arkiyolohikal na museo, museo ng kultura na pang rehiyon bilang mga etnolohikal na mga museo, at mga bantayog na museo. May mga museo sa relihiyon, pribadong museo at makasaysayang lugar sa ilalim ng ibang institusyon, ang gumaganap sa tungkulin na pangalagaan ang mga pamanang kulutural ng Myanmar. Sa ngayon, ang ibang uri ng museo ay madalas makita sa ilalim ng ibang ibang ministeryo at pribadong sektor sa Myanmar. Nilalayon ng Polisiyang Kultural ng Myanmar na itaas ang pambansang dangal at integridad sa pamamagitan ng pagpapanatili at pagprotekta sa pamanang kultural at pambansang katauhan. Ayon sa pangunahing patakaran sa kultura ng Myanmar, ang layunin ng Ministeryo ng Kultura ay ‘bigyang dangal ang estado sa pamamagitan ng kultura’. Ang Myanmar ay may mayabong at samu’t saring pamanang kulutural sa parehong pisikal at hindi pisikal na kaanyuan. Ang pamanang ito ay pangunahing pinangangalagaan ng Pambansang Museo (Yangon at Arkiloyohikal na Museo ng Bagan, kasama ang iba pang mga museong kultural na pang rehiyon at mga arkiyolohikal na museo sa ilalim ng Ministeryo ng Kultura. Kabilang sa mga pinakaunang museo ng Myanmar ay ang mga sinaunang palasyo, mga silid-aklatan ng Pitaka, at mga museong naitatag bago pa ang kalayaan tulad ng Arkiloyohikal na Museo ng Bagan, at ang mga bagong kaganapan sa museo ay ang mga sumusunod.  Ang pagtatag ng Ministeryo ng Kultura noong 1952, apat na taon matapos makamit muli ng bansa ang kalayaan, ay nagbigay daan sa pagtatayo ng unang Pambansang Museo (Yangon) at ilan pang mga museo.

2022-05-23

Patporn (Aor) Phoothong Si Patporn (Aor) Phoothong ay isang mananaliksik na nakatuon sa edukasyon ng kapayapaan sa pamamagitan ng mga talaan at museo sa kapayapaan. Ang pinakahuli niyang saliksik ay isang pag-aaral ukol sa posibilidad ng pagtataguyod ng museo sa kapayapaan na may kaugnayan sa ikabuturang bahagi ng timog ng Thailand. Kasama rin siyang nagpasimuno sa pagtatatag ng Oktubre 6, 1976 Massacre Museum at ng Initiative of Southern Museum and Archives. Nakatuon siya sa paggamit ng mga museo at talaan bilang instrumento sa pagbabago ng mga hidwaan at pagtataguyod ng kapayapaan. Nagsimula si Aor sa kanyang gawain sa museo at mga talaan para sa kapayapaan at katarungan magmula noong 2011 sa pamamagitan ng pagsasagawa ng saliksik ukol sa Patungo sa Kapayapaan at Pagkakasundo: Pag-aaral ng mga Museo ng Kapayapaan sa Japan at sa Pilipinas sa ilalim ng Asian Public Intellectual, Fellowship Program ng Nippon Foundation. Ang Proyektong Oktubre 6 ng Museo Ang Proyektong Oktubre 6 ng Museo ay itinatag noong July 2019 ng isang grupo ng apat na tao na kinabibilangan ng isang patnugot mula sa isang maunlad na tagapaglathala, isang litratista at direktor ng pelikula, isang arkitekto at isang mananaliksik. Ang proyekto ng museong ito ay naglalayong lumikha ng isang lugar na panlipunan at pampulitika kung saan maaaring pag-usapan ng mga tao na mula sa iba’t ibang karanasan ang ukol sa nakaraan at kasalukuyang karahasan sa pulitika ng Thailand. Inaasahan nito na maibahagi  sa madla at lipunan ng mga Thai ang mga impormasyon at ebidensya sa pamamagitan ng mga pagtatanghal, seminar at workshops, na magbibigay daan sa mga pagtatanong, pagpupuna at sa huli, pagharap sa kulturang nagbibigay proteksyon at seguridad sa ilan mula sa mga kaparusahan at pagharap sa kanilang pananagutan sa batas. Ang Thailand ay isang bansang napupuno ng kuru-kuro; ang katotohanan ay mahirap makamtan sa Thailand, madalas malapit sa katotohanan ang mga kuru-kuro at hinahayaan ang mga taong mag-isip kung ano ang nangyari. Kapag ako ay may pagkakataong sumali sa isang proyekto ng museo na naglalayong ipahayag ang mga nakaraang karahasang pulitikal, iniisip ko kung paano ihahayag ng isang pagtatanghal ang mga katotohanan upang makalikha ng diyalogo sa publiko para sila ay makapag tanong, makapagbigay puna at higit sa lahat ay makatuklas sa totoong nangyari. Sa Oktubre 6, 1976, pinatay ng militarya ang lupon ng mga mag-aaral at sibilyan sa Thammasat University na mapayapang nagproprotesta upang ibalik ang dating diktador sa Thailand. Ayon sa opisyal na bilang, 46 na katao oang napatay, 167 ang nasugatan at mahigit sa 3,000 mag-aaral ang inaresto. Kalaunan, noong 1978,ang Amnesty Bill ay naipasa, na nagdulot ng pagpapalaya sa lahat ng mga nasangkot, partikular na ang mga salarin: mga tanod at opisyal sa kapulisan, paramilitary at mga grupong ultra-right-wing. Noong Hulyo 2019, 43 taon makalipas ang maramihang pagpatay, sinimulan namin ang Proyektong Oktubre 6 ng Museo upang harapin ang kultura ng pagkawala ng parusa at pananagutan sa batas, lumikha ng lugar para sa panlipunan at pampulitikang pagkatuto na may kaugnayan sa parehong nakaraan at kasalukuyang karahasang pulitikal. Ang kabiguan sa hustisya at gayundin sa kultura ng pagkawala ng parusa na siyang malalim ng nakabaon sa Thailand ay maaaring harapin sa pamamagitan ng komunikasyon, maging ito man ay sa pamamagitan ng mga pagtatanghal, seminars, pelikula o iba pang anyo na maghihikayat sa publiko na magtanong, magsalita at magpuna. Ito ang nilalayong makamit ng aming proyekto sa museo. Inabot nang mahigit sa 20 taon upang malaman kung bakit hindi kami pinapayagan magsalita o mag-imbestiga pa ng mas malawak ukol sa pangyayaring ito. Matagal nang pinamamahalaan ng rehimeng military ang Thailand kung saan inuuna ang pambansang seguridad. Kinokontrol ng pamahalaan ang alaala ng mga mamamayan sa pamamagitan ng kultura ng pagkawala ng parusa kasabay ng mga kabiguan sa pamamahalang panghukuman. Itinuturing na maselan o isang paksang hindi dapat pag-usapan ang mga nakaraang karahasang pulitikal, kung saan may mga ilan na  naniniwala na para makausad, kinakailangang kalimutan na ang nakaraan. Ang lahat ng mga ito ay humahamon sa pagpapanatili ng mga alaala at komunikasyon ng nakaraan. Gayunpaman, ang pinakahuling naganap na kudeta noong 2014 ay nagpabago sa pananaw ng mga nakararaming Thai sa militar. Ang mga Thai, partikular na ang mga kabilang sa nakababatang henerasyon, ay nagsimulang pag-usapan at tanungin ang mga nakaraang pangyayaring ukol sa karahasang pulitikal at pananagutan ng estado. Ang maramihang pagpatay na nangyari sa Oktubre 6, 1976 ang isa sa mga paksang tinatalakay sa publiko, kung saan ang maramihang pagpatay noong Oktubre 6 1967 ay siyang naging paksang lantarang tinalakay sa publiko. Ang aming uang pagtatanghal na “Prajak / Payan” (“Eyewitnesses”) ay ginanap noong Oktubre 5-6, 2019. Mayroon lamang tatlong bagay na itinanghal: pantalong maong mula sa katawan ng isang lalaking mag-aaral na binaril at pinatay noong Oktubre 6, 1976, isang loudspeaker na may mga butas ng bala dito, at isang pulang tarangkahan kung saan isinabit ang dalawang katawan noong Setyembre 24, 1976. Amin lamang inihatag ang mga materyales na may lakip na maiksing paglalarawan sa mga ito, bilang sila ay totoo at naturingang mga saksi sa karahasan. Nang mapabilang na sa pagtatanghal ang mga materyales na ito ay nagkaroon ng tahasang diyalogo sa madla, nilahad nila ang katotohanan at hinayaan ang mga ito na magsalita para sa kanilang mga sarili. Habang nakatayo sa eksibisyon, tinitingnan ang mga taong naglalakad sa palibot ng pagtatanghal, naalala kong nag-iisip ako, “bakit naparito ang maraming tao para makita ang tatlong bagay na ito, dahil ba hindi pa nila ito nakita noon? Dahil ba gusto nilang malaman ang katotohanan? Dahil gusto nilang matiyak na totoong may naganap noong ika-6 ng Oktubre, 1976? O marahil gusto nila kaming makilala at ang iba pang tao na nakikibahagi sa aming mga kaisipan at katanungan?” Ang aming pangalawang pagtatanghal, ang “Kwean” (“Hang”), ay tumakbo mula Oktubre 1-10, 2020, at sa pagkakataong ito ay ginamit namin ang teknolohiyang Augmented Reality-AR upang makipag-ugnayan sa mga bisita. Tumuon kami sa umaga ng Oktubre 6, 1976 kung saan may hindi bababa sa limang tao ang ibinitay sa mga punong nakapaligid sa Sanam Luang, isang ceremonial royal field. Ang aming pagtatanghal ay nasa mismong lugar kung saan naganap ang maramihang pagpatay, at ang mga madla ay nagkaroon ng pagkakataong makita ang mga katawan na binitay at binaril mula sa mga larawan noong araw na iyon, salamat sa teknolohiyang AR.  Habang sinusubukan ng estado ng Thai na makalimot ang kaniyang mga mamamayan tungkol sa kanilang ginawa at matakasan ang kanilang pamamaslang, ang isang simpleng paraan upang kumprontahin sila ay ang pagsasariwa sa kanilang ginawa at ilantad ito sa publiko, kasama ng mga ebidensya at gamit na galing sa insidente. Ang aming pagtatanghal, bilang ito ay nasa mismong lugar kung saan naganap ang maramihang pagpatay, ay tahasang nagturo kung sino ang mga salarin, biktima, yungib ng karahasan, at kung saan naganap ang naturang krimen. Ang mga manonood ng pagtatanghal ang mga saksi sa karahasan ng nagdaang panahon. Ang natuklasan ko ay ang madla, partikular na ang mga kabataan, ay may mabuting pagkakaunawa sa Oktubre 6, 1976 Masaker , na kanilang natamo mula sa dokumentasyon tungkol sa Oktubre 6, isang talaan na nasa internet, sa internet at sa mga lathalain. Pumarito sila sa pagtatanghal upang lalung matuto, para makipag-usap sa mga tauhan ng pagtatanghal at sa kani-kanilang sarili. Napagalaman ko rin na bagamat ang kontekstong panlipunan at pulitikal ng Thai ay gumaganap ng isang mahalagang papel sa pagsupil ng mga alaala at kalayaan na makapagpahayag, ang kasalukuyang konteksto nito ang siyang nagtutulak sa mga tao na tuntunin ang katotohanan. At sa ganitong paraan ko nakikita ang pagsulong at pagpapalaganap ng mga museo sa isang kultura ng kapayapaan at sa pagpigil sa mga darating pang kasamaan at kalupitan. Ang Proyektong Oktubre 6 ng Museo ay kasalukuyan pa ring pinapagbuti; malayo pa rin ang aming lalakbayin bago kami magkaroon ng isang pisikal na museo.  Ngunit, sa gitna nito, ang proyekto ay maaaring gumanap ng isang papel halintulad sa isang museo, tulad ng pag-iipon ng iba pang mga bagay, pagsasagawa ng mga pagtatanghal, workshops at seminars, bilang halimbawa. At naniniwala akong hindi kami titigil 1)  na magtanong: anu-ano ba ang aming nalalaman at ano ang hindi, nasaan ang mga mga materyales, ebidensya at impormasyon, sino ang mga kasama at sino ang mga namuhunan? 2) paglikom ng impormasyon, katunayan, alaala at gamit mula sa iba’t ibang grupo ng tao: mga salarin, biktima, tagamasid at iba pa 3) na siyang magpapahintulot sa mga impormasyon, pagpapatunay, alaala mga gamit na magkaroon ng pakikipag-ugnayan sa madla; at 4) makapagtaguyod at makapagpatibay ng isang kulturang pang museo at talaan para sa katarungan .

Espesyal Ulat
2022-05-23

Tungkol sa May-akda  - Andi Achdian si Andi Achdian ay isang assistant-professor sa Sociology Department, sa Faculty ng Social and Political Science sa Universitas Nasional. Siya rin ang pinuno ng Omah Munir Foundation. Tungkol sa Munir Museo ng Karapatang Pantao Ang Museo Munir ng Karapatang Pantao ay unang itinatag sa pangalang Museo Omah Munir (House of Munir) ng Karapatang Pantao ng Omah Munir Human Rights Foundation noong 2013 sa lungsod ng Batu, Silangang Java kung saan isinilang at lumaki si Munir. Ang pagtatag ng Museo ay upang palaganapin ang edukasyon ng karapatang pantao sa mga Indonesians, lalo na sa mga kabataan upang makapag taguyod ng mga mamamayang may pagpapahalaga sa kalayaan, na nagbibigay-galang sa mga  karapatang pantao at naninindigan sa mga prinsipyo ng pagpaparaya at pagkakapantay pantay. Panimula Ang rehimeng New Order ay bumagsak noong Mayo 1998. Pagkaraan ng mahigit tatlong dekada ng pamumuno, nagbitiw si Heneral Suharto at pinalitan ni bise-presidente B.J. Habibie, na may masidhing layunin na dalhin sa direksyong demokratiko ang pulitika ng Indonesia. Sa pagbagsak ng New Order, sumibol na parang mga kabute ang mga partido sa pulitika. Ang bagong panahon kung saan ang sistemang pulitikal ay binubuo ng iba’t ibang mga partido ay mapasa hanggang ngayon ay unti-unting nagbabago upang maging pundasyon ng proseso ng demokratisasyon sa Indonesia. Gayunpaman, hindi pa rin tuluyang nawala ang mga pangunahing elemento ng pagtatayo ng rehimen.   Ang kaniyang pamana ay tuluyan pa ring nananalaytay sa kasalukuyang pulitika ng Indonesia. Isa sa mga ito ay ang pagbubuo ng kasaysayan ng modernong Indonesia na nagtatampok sa papel ng militarya, lalo na ang sandatahang panlupa, bilang pangunahing pwersa sa pagliligtas sa Indonesia mula sa bantang komunismo noong 1965. Ang salaysay ng kasaysayang ito ay lalu pang lumawak matapos magtagumpay ang sandatahang panlupa sa pagkontrol ng kapangyarihang pulitikal simula noong 1970.  Ang salaysay ay hindi na lamang tungkol sa pagtatagumpay ng hukbo na supilin ang kilusang komunista ngunit ito rin ay nagbigay diin sa kalayaan ng Indonesia bilang pangunahing tagumpay na nakamit ng sandatahang panlupa laban sa mga Olandes.  Ang papel ng mga aktibistang tulad nina Sukarno, Hatta, and Sjahrir sa kilusang kontra kolonyalismo ay unti-unting naglaho at napalitan ng papel ng sandatahang panlupa at ng kanilang pagkabayani sa digmaang pangkalayaan.   Sa kanyang pag-aaral ng salaysay ng kasaysayan ng ika-20 siglo ng modernong Indonesia, ito ay masusing inilarawan ni Katherine McGregor (2007) bilang “kasaysayang naka uniporme” upang maisalarawan ang pagbuo ng opisyal na kasaysayan ng Indonesia na nagsusulong sa papel ng sandatahang panlupa na ginawa noong panahon ng New Order. Nagbigay ito ng palantandaan na bukod sa gamit nito para sa progresibo at mapagpalayang aktibismo, ang isang museo ay maaari ring gamitin ng mga kasalukuyang namumunong rehimen upang malangisan ang gulong ng mapanlinlang na kaisipang pangkasaysayan ng mga makakanan ukol sa mga pinunong awtoritaryan. Ang arkitekto sa likod nito ay si Nugroho Notosusanto, isang akademiko at mananalaysay ng militarya na sa kalaunan ay naging ministro ng edukasyon sa panahon ng New Order. Sa ilalim ng kanyang pamumuno, ang mga salaysay ng kasaysayan ay suportado ng mga pagtatatag ng mga museo at monumento sa iba’t ibang malalaking siyudad sa Indonesia na siyang nagpapaalala sa publiko ng mga serbisyo at kahalagahan ng papel ng sandatahang panlupa. Kilusan Laban sa Pagkalimot Sa ilalim ng rehimeng New Order, ang  mga museo ay lumagpas pa mula sa kanilang karaniwang kahulugan bilang lugar kung saan itinatago ang mga “bagay” ng sining, kultura, kasaysayan o interest na pang agham  (Oxford Dictionary), hanggang sa maging instrumento ng kapangyarihan na ginagawang lehitimo ang makasaysayang papel ng rehimen. May mga pagsisikap na lansagin ang salaysay na ito hindi katagalan matapos ang repormasyon sa 1998. Noong mga unang taon ng 2000, naging kritikal ang mga salaysay na isinusulong ng mga malayang mananalaysay ng kasaysayan sa Indonesia. Si Asvi Warman ay isa sa mga pangunahing tauhan na nagmungkahi ng pagwawasto ng kasaysayan (Adam, 2004). Sa pagbibigay-diin sa papel ng sandatahang panlupa, ang opisyal na salaysay ay ng kaganapan noong 1965 sa salaysay ng pagpatay ng libo-libong komunista at mga inakusang komunista sa iba’t ibang lugar sa Indonesia. Gayunpaman, ang bagong takbong ito ay limitado pa rin bilang isang  pang akademikong diskurso na umiikot sa limitadong mga lupon. Ang opisyal na salaysay ng New Order ay nanatiling nangibabaw na bersyon, suportado ng mga teksto ng kasaysayan sa mababa at mataas na paaralan, mga pelikula at lalung-lalo na sa mga museo at monumento sa New Order na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Ang isang pang hamon ay nagmula sa mga aktibista ng karapatang pantao at kilusang maka-demokrasya bilang kanilang pagtatangka na patibayin ang alaala ng publiko ukol sa nangyari noong nakaraang 1998 nang ang Indonesia ay nasa ilalim ng krisis pang-ekonomiya at pampulitika. Noong Disyembre 10, 2014, pinasinayaan ng mga aktibista at akademiko mula sa Unibersidad ng Trisakti ang Monumento ng Trahedya ng May 12, 1998 kasabay ng pag-alala sa pandaigdigang karapatang pantao. Upang alalahanin ang apat na mag-aaral na binaril ng pwersa ng seguridad sa isang demonstrasyon sa kanilang paaralan, ang monumento ay gawa sa itim na luwad at may taas na 3-metro. Kasabay nito, ginawa ng Komnas Perempuan (the National Commission on Violence Against Women) ang mga salitang nakatatak sa Monumento ng Trahedya ng Mayo 1998 bilang bahagi ng pagsisikap na maalala ang karahasan at mga panggagahasang ginawa sa mga kababaihan sa Tsina. Ipinahatid sa media ng mga nagboluntaryo ang mga panggagahasa sa mga kababaihan sa Tsina at ang kwentong ito ay naging kontrobersyal sa simula ng repormasyon.Tumugon ang pamahalaan sa pamamagitan ng pagbuo ng isang Joint Fact-Finding Team (TPGF) upang siyasatin ang mga katotohanang pumapalibot sa isyu.  Ngunit, wala silang nahanap na ebidensyang susuporta sa maramihang panggagahasa, at ang pamahalaan ay opisyal na itinanggi ang pangyayaring ito. Bilang pagtugon sapamahalaan, si Ita Martadinata, isang batang boluntaryo, na may lahing Tsino at biktima ng insidente, ay nagbalak magbigay ng testimonya sa harap ng Kongreso ng Estados Unidos. However, before her departure to the US, she was found murdered, and the story of the mass rape of Chinese women was forgotten. The May 1998 Tragedy Inscription is a witness that reminds the public of this history.  Ngunit, bago pa man ang kaniyang pag-alis patungong Estados Unidos, siya ay natagpuang napaslang, at ang kwento tungkol sa maramihang panggagahasa sa mga kababaihang Tsino ay tuluyan nang nalimutan. Ang inskripsyon sa Monumento ng Trahedya ng Mayo 1998 ay isang testigo na siyang nagpapaalala sa publiko ng kasaysayang ito. Samantala, sa pinakakanlurang rehiyon ng Aceh Darussalam sa Indonesia, ang ilang mga organisasyong NGO ay gumawa ng isang mas malaking hakbangin noong 2011 sa pamamagitan ng pagtatatag ng Museo Aceh sa Karapatang Pantao.  Maliit ang museo. Nagtayo sila ng mga harang sa bakuran ng Tikar Pandan Community Office kung saan nakahatag ang mga salaysay tungkol sa pagbaril sa mga residenteng nagproprotesta sa Simpang KKA, mga taong nawala habang may hidwaan at mga bahay ("rumoh geudong") kung saan pinahirapan ng mga sundalo ang mga pinaghinalaang naki simpatiya sa Kilusang Free Aceh. Isa itong simpleng museo ngunit may malaking misyon na nakasaad sa kanilang manifesto: Naniniwala kami na laging magbibigay ng palatandaan ang mga maliliit na ilaw sa madidilim na lugar. Kaya nagtayo kami ng banal na pook ng alaala; upang kami, ang mga kababaihan at kalalakihan ng Aceh, na nabuhay at namatay, na mga ginahasa at pinaslang, na mga pinahirapan at pinuksa, ay nagtataas ng boses ng higit pa buhay at kamatayan: Hindi na muli! Hindi na muli!  Aceh hindi na muli! Sa madaling salita, ang repormang pampulitika sa Indonesia ay nagbukas ng pinto para sa mga aktibista ng karapatang pantao at mga kilusang maka-demokrasya sa Indonesia upang makalikha ng bagong makasaysayang salaysay bukod sa opisyal na bersyon nito. Ginagamit nila ang pangunahing slogan na "laban sa pagkalimot" upang tumugon sa umiiral na kultura sa Indonesia ng kawalan ng parusa na nagbibigay pahintulot sa mga nakagawa ng krimen sa paglabag ng mga karapatang pantao na malayang makapamuhay. Ang kilusan laban sa pagkalimot sa pamamagitan ng mga museo at monumento ay naging isang hakbangin upang labanan ang pagpapabaya ng pamahalaan sa mga krimeng ito. Omah Munir Isa pang salaysay na naglalarawan kung paano naging isang entablado para sa aktibismo ang mga museo ay sa pamamagitan ng pagtatatag ng Munir Human Rights Museum sa Lungsod ng Batu, Malang, Silangang Java. Ilalarawan ko rito ang aking sariling pananaw bilang miyembro ng Omah Munir Foundation. Magsisimula ito sa mga kuwento sa karumal dumal na paglabag sa mga karapatang pantao sa Indonesia tulad ng nangyari kay Munir Said Talib (1965-2004), isang kilalang Indonesian na abogado sa karapatang pantao na pinatay Setyembre 7, 2004 habang papunta siya sa Netherlands upang paglawakin pa ang kaniyang pag-aaral.  Bukod sa katotohanang ang repormasyon ay nagbukas ng gripong pulitikal para sa demokratisasyon sa Indonesia,  ang pagkamatay ni Munir para sa nakararami ang nagsilbing hudyat para magising sa katotohanang ang mga ipinamana ng dating rehimen ay malalim pa ring nakabaon sa kanilang buhay sa kasalukuyan. Ang paglilitis ng kaniyang kaso ay maaari lamang makapagpakulong sa mga fiel operators, ngunit ang mga pangunahing tauhan na  may matataas na  ranggong opisyales mula sa militar at intelihensya ay nanatiling malaya mulasa mga parusa. Nabalik muli ang pagkawala ng parusa sa kasong ito. Noong 2013, kinausap ako ni Suciwati nang katatapos ko palang itatag ang isang museo ng pulis sa Indonesia. Nagpahayag siya ng kaniyang pagnanais na makapag tayo ng isang museo alang-alang sa kanyang asawa at ang pakikibaka para sa mga karapatang pantao sa Indonesia. Bahagya kong kilala ko si Munir.  Dati ko siyang katrabaho nang ako ay manilbihan sa ilalim ng kanyang pamumuno sa Indonesian Legal Aid Institute. Nakita kong magandang ideya ang mungkahi ni Suciwati, nagbibigay ng kahalagahan sa museo bilang lugar ng pagprotesta, tulad ng makikita sa pagtatag ng Pambansang Museo ng Amerikanong Indian sa mga taon ng 1980 at ang kilusan ng karapatang sibil sa Estados Unidos (Kyle Message, 2013). Ang tanong ay kung paano namin tutustusan ang plano? Napakamahal na proyekto ang museo kalakip ng pakikilahok ng mga arkitekto, inhinyero at mga mananalaysay at ito ay naging isang napakalaking paghahamon. Nanggaling ang unang solusyon mula kay Suciwati nagbigay ng bahay nila ng kanyang yumaong asawang si Munir sa Lungsod ng Batu, Silangang Probinsiya ng Java, bilang isang museo. Ito ay isang maliit na bahay na hindi hihigit sa 400 metro kuwadrado, kasama ang bakuran at gusali. Maliit man, ito ay may makabuluhang halaga sa kasaysayan at isang magandang batayan upang simulan ang hakbangin. Sa kalagitnaan ng 2013, binalak ni Suciwati na magkaroon ng mas malawak na suporta. Naging laganap ang ideyang magtayo ng museo tungkol sa buhay ni Munir at ang kasaysayan ng pakikibaka para sa karapatang pantao sa Indonesia. Nakilahok ang mga batang aktibista, pati na rin mga artista at mga tanyag na tao sa media, kasama rito ang mga pulitiko at mga pampublikong opisyal na nakiramay kay Munir tulad nina Lukman Hakim Syaifuddin (na sa kalaunan ay naging Ministro ng Relihiyon) at si Dahlan Iskan, may-ari ng media network na naging Ministro ng State-Owned Enterprises.  Sa kalaunan, ang pagtatag ng museo ay nagbigay ng isang uri ng pakikipag-ugnayan sa isang mas malawak na grupo ng demokratikong kilusan sa Indonesia. Ang proseso ng pagtayo ng museong ito ay tuluyang nagbukas ng daan sa pangangampanya para sa karapatang pantao sa Indonesia.  Ang mga taong dating malayo sa isyu ng karapatang pantao at demokratisasyon ay biglang nagsilitawan upang makibahagi sa pamamagitan ng pagbibigay ng kanilang oras, lakas, at pondo sa isang pinagsamang proyekto. Tila kumatawan ito sa ideya ni Sidney Tarrow (2011) tungkol sa modular collective action kung saan pinagsasama-sama ang dati’y magkakahiwalay na iba't ibang bahagi sa iisang pinagsamang aksyon sa lipunang sibil.  Sa paglapit ng pagtatapos ng taon, ang gusali ng mueseo ay natapos, at ito ay opisyal na binuksan sa publiko sa ilalaim ng pangalang Omah Munir (literal na Munir's House) noong Disyembre 8, 2013.  Ang dating isang pangarap lamang, ay tuluyan nang naisakatupran.  Ang Omah Munir Foundation na binubuo ng mga nagpasimula ng museo sa kalauna’y itinatag para magsilbi sa pamamahala. Ang Omah Munir ay isang proyekto na direktang humahamon sa opisyal at konserbatibong makasaysayang salaysay na patuloy na namamayani ng ilang dekada. Ang museo ay nagbigay ng karanasang sumasalungat sa nakatatag nang makasaysayang salaysay. Sa pagdating ng mga bisita sa museo, sasalubungin sila ng rebulto ng dibdib ni Munir na ipinagkaloob ng isang iskultor habang kasalukuyang ginagawa ang museo. Ang mga bisita naman ay sunod na ihahatid upang makita ang daloy ng mga makasaysayang salaysay na naglalahad tungkol sa pagsila sa kilusan ng karapatang pantao sa Indonesia sa pamamagitan ng  pagbuo ng YPHAM (Human Rights Care Foundation) at YLBH hindi katagalan matapos ang pagsilang ng New Order. Ang katotohanan na ang YPHAM ay isang organisasyon na aktibong nagtatanggol ng mga politikal na komunistang bilanggo at mga kampanya para sa hustisya ay humamon sa opisyal na salaysay tungkol sa tagumpay ng sandatahang panlupa sa pagsupil sa kilusang komunista. Ang isa pang kuwento sa museo ay nagtatampok ng isang babaeng manggagawa, si Marsinah, na napatay sa isang interogasyon ng militar ukol sa kanyang kinalaman sa pamumuno ng labor strike.  Ang paglalahad ng kanyang kwento ay isa ring paalala para sa mga bisita tungkol sa tagumpay ng pag-unlad ng Indonesia na kinailangang bayaran ng pawis at dugo ng mga manggagawa. Ang ibang mga kwento ay nagbibigay pansin sa mga insidente ng karumal dumal na paglabag sa mga karapatang pantao sa Indonesia, tulad ng biglaang paglalaho ng ilang tao at mga pagpatay ng mga awtoridad na walang paglilitis o anumang makatarungang proseso sa Papua at Silangang Timor (na ngayon ay isang malayang estado). Kasama na rito ang personal na kuwento ni Munir at ang kanyang pinagdaanan sa buhay bilang isang tagapagtanggol ng mga karapatang pantao at pati na rin ang insidente ng pamamaslang sa kanya. Magmula ng opisyal na pagbubukas nito noong Disyembre 8, 2013, ang Omah Munir ay nakatanggap ng mga bisita mula sa iba’t ibang karanasan at samu’t saring edad.  Ngunit ang mga mag-aaral sa unibersidad at mga batang mag-aaral ang may pinakamataas na bilang ng mga bisita.  Itinuturing nila ang kanilang pagbisita bilang bahagi ng proseso ng kanilang pagkatuto sa mga karapatang pantao sa mga paaralan at unibersidad.  Pagkalipas ng 5 taon, nakakamanghang isipin  na ang museo ay maaaring maging isang mabisang paraan para sa mga gawain sa pangangampanya para sa mga institusyon ng karapatang pantao upang itanim ang mahahalagang pangkalahatang kagawian ng mga karapatang pantao sa buhay-buhay ng mga mamamayang Indonesia. Museo Munir ng Karapatang Pantao Ang katotohanan na ang pagbibigay ng alternatibong diskurso sa konserbatibong makasaysayang salaysay ng isang maliit na museo tulad ng Omah Munir ay hindi mapagkakailang may limitado. Sa taong 2018, ang lupon ng pangasiwaan ng Omah Munir ay nagsimulang isaalang-alang ang kahalagahan ng paglalawig ng pakikipagtulungan sa pamahalaan upang mapagbuti at mapaunald ang museo ng Omah Munir sa mas pinalaking museo ng mga karapatang pantao pagdating sa gusali, imprastraktura, programa, at gayun din sa sistema ng suporta.  Ang hakbanging ito ay naging bahagyang matagumpay sa pamamagitan ng pagkakaroon ng dedikasyon ng pamahalaan na pondohan ang pagtatayo ng isang museo na ipinagkaloob ng Pamahalaang Probinsya ng Silangang Java, at ang lupa na ipinagkaloob ng Pamahalaang Lungsod ng Batu. Bilang karagdagan, ang lupon ng pangasiwaan ay nagpahayag ng mas malawak na pakikipagtulungan sa iba pang mga elemento ng lipunang sibil.  May tatlong pangunahing gawain ito. Una, pakikipagtulungan sa Indonesian Architects Association (AAI) upang magsagawa ng paligsahan sa disenyo ng museo upang lumikha ng kamalayang pampubliko ukol sa kahalagahan ng museo sa mga karapatang pantao. Ang resulta ay isang kaaya-ayang disenyo ni arkitektong Achmad Deni Tardiyana (Apep) na maka-kalikasan at sensitibo sa pagkakaiba-iba. Pangalawa, ang Omah Munir Foundation ay nakipagtulungan din sa Jakarta Arts Institute sa pagganap ng isang kompetisyon sa paggawa ng mga likhang-sining na itatanghal sa museo.  Pangatlo, nagsagawa din ang Omah Munir ng pagpupulong sa mga aktibista sa kalikasan, mamamahayag, katutubong tao, taong may kapansanan at mga aktibistang kababaihan na nagnanais sumangguni tungkol sa pagtuklas ng mga posibleng salaysay at tema para sa museo.Ang mga napag-usapan sa pagpupulong ang nagresulta sa pangunahing isyu para sa pag-unlad ng pamamahala sa pagbuo ng museo. Sadyang idinesenyo ang unang palapag para sa mga bata upang makilala nila ang mahahalagang kaugalian tulad ng pagpaparaya, kalayaan at pagkakapantay-pantay sa buhay pampubliko. Ang ikalawang palapag ay para sa kasaysayan ng mga karapatang pantao sa Indonesia na may mga paksa sa karumal dumal na paglabag sa mgakarapatan ng tao, ang kapaligiran, mga taong katutubo, kababaihan at kalayaan ng press tulad nang iminungkahi ng mga grupo ng panlipunang sibil sa Indonesia. Ang pinakahuling palapag ay ang mga kuwento ni Munir at kanyang mga simulain tulad ng kampanya tungkol sa mga nawawalang tao ay nasa ikatlong palapag na siyang huling kwarto para makapag isip-isip ang mga bisita tungkol sa mga isyu sa karapatang pantao sa Indonesia. Ang mga gawain ng pakikipagtulungan sa pamahalaan ay hindi naiwasang makabuo ng mga tanong tungkol sa malayang pamamahala ng museo, lalo na sa isyu ng mga karapatang pantao. Makakatayo ba nang walang kinikilingan ang museo sa darating na panahon sa kasong karahasan sa karapatang pantao sa kasaysayan ng Indonesia? Gayunpaman, may mga ilang pagbabagong naganap sa gitna ng prosesong ito. Ang una ay ang pagpalit ng pangalan ng museo sa Munir Human Rights Museum. Sa halip na magpahiwatig ng pagsunod sa opisyal na pananaw, nilayon nitong masakop ang mas malawak na isyu ng karapatang pantao sa Indonesia higit pa sa tema ng mga kuwento ng tagapagtanggol ng mga karapatan ng tao na ipinakita ng dating museo. Sa usaping kalayaan sa pamamahala ng museo, salamat na lamang at klima ng politika sa Indonesia ay nagbibigay pa rin ng puwang para rito.  Ang pinakamasaklap na pangyayari ay maaari paring maganap sa hinaharap.  Ngunit isang bagay ang tiyak mula sa karanasang ito.  Naging mahalagang entablado ng panlipunang aktibismo para sa mga aktibista ng mga karapatang pantao at kilusang maka-demokrasya ang mga museo sa panahon ng pagbabago. Panahon lamang ang makakapagsabi kung ito ay isang mabisang paraan upang itanim ang kahalagahan ng pamantayan ng mga karapatang pantao sa kaisipan ng nakababatang henerasyon ng Indonesia.

2022-03-30

Tungkol sa May-akda: Tracy Puklowski  Si Tracy Puklowski ay kasalukuyang naninirahan sa Alice Springs, Australia, kung saan siya ay nakatalaga para sa pagpapaunlad ng unang pambansang art gallery ng mga katutubo (National Aboriginal Art Gallery) ng bansa.  Bago nito, siya ay isang general manager ng Creative Arts and Cultural Services sa Launceston, Tasmania, kung saan sakop nito ang dictatorship ng Queen Victoria Museum and Gallery, ang pinakamalaking institusyong kultural na pang rehiyon ng Australia.   Kasalukuyang naroroon si Tracy Puklowski sa Alice Springs, Australia kung saan nananagutan siya sa pag-unlad ng unang National Aboriginal Art Gallery ng bansa. Noong nakaraan, General Manager of Creative Arts and Cultural Services siya sa Launceston, Tasmania, at sakop dito ang Directorship ng Queen Victoria Museum and Gallery, ang pinakamalaking regional na institusyong kultura sa Australia. Bago tumungo sa Australya, madaming matataas na puwesto ng pamumuno ang nahawakan ni Tracy sa GLAM sector ng New Zealand. Nakapagtapos siya ng pag-aaral sa Getty’s Museum Leadership Institute. Tungkol sa National Aboriginal Art Gallery: Ang National Aboriginal Art Gallery sa Mparntwe/Alice Springs ay magiging isang sikat na destinasyon na maglalahad ng mga kwento mula sa pinakamatandang nabubuhay na kultura ng mundo sa isang bagong lugar sa puso ng Australia, at magbibigay ng isang pagtatampok ng mga katutubong tao para ipakita at ipagbunyi ang kanilang mga nagawa sa pamamagitan ng sining. Kilalang destinasyon ang National Aboriginal Art Gallery sa Mparntwe/Alice Springs, naglalahad ng mga kuwento mula sa pinakamatandang nabubuhay na kultura sa mundo, sa isang bagong lugar sa puso ng Australia at magbibigay rin ng lugar sa mga katutubong tao upang maipakita at maipagdiriwang ang kanilang mga nagawa sa pamamagitan ng sining. Ang Gallery ay gaganap ng isang mahalagang tungkulin sa pagtahak ng Australia sa landas ng paglalahad ng katotohanan, at nakatuon sa pagtitiyak ng mas nakararaming pang katutubong pamumuno, pangangasiwa at manggagawa.  Sa ganitong paraan, ang Gallery ay magsisilbing daan para sa mga katutubo upang maipahayag ang kanilang mga kwento sa mundo, magbibigay daan para matukoy kung paano ilalahad ang mga kwentong ito, (magbibigay lakas sa kanila at magdedesisyon kung papaano ilalahad ang mga kwentong ito). Ang pagtatatag ng FIHRM-Asia Pacific sa noong 2019 ay naging mahalagang sandali sa pandaigdigang pag kilanlan ng kahalagahan ng karapatang pantao sa diskurso at pagsasanay sa museo. Ang mga sangay na pang rehiyon ng Federation of International Human Rights Museums ang nagsisilbing magpalakas ng mga boses na kadalasang hindi naririnig at nagbibigay ng mahalagang entablado upang matukoy at maharap ang mga partikular na isyu sa karapatang pantao na pang rehiyon. Sa artikulong ito, tutuntunin ko ang aking pakikipag-ugnayan sa FIHRM at babalik-tanawin kung paano ang pagharap sa mga isyu sa karapatang pantao ay dapat pumaling mula sa gilid gilid patungo sa kaibuturan, para sa ating lahat.   Nang mailunsad ang Federation of International Human Rights Museums (FIHRM) noong 2010, ikinarangal kong maimbitahan bilang isang pangunahing miyembro ng lupon. Ito ay isang nakakapanabik at napapanahong simulain; dumadami ang mga isyu sa katarungang panlipunan para sa mga museo, ngunit ito ang unang panlahatang internasyonal na pagtugon sa mga karapatang pantao. Gayunpaman, kumirot ng kaunti ang aking konsensya. May karapatan ba akong magsabi sa ngalan ng aking noo’y mga museo, ang Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa (Te Papa), na kami ay ‘museo ng mgakarapatang pantao’?  Ano nga ba ang museo ng mga karapatang pantao? Sana’y hindi ko naman kami nailagay ng walang kamalay-malay sa posisyon bilang nagpapanggap. Matapos balik-tanawin ang aming kasaysayan at mga pinahahalagahan bilang isang museo, napagpasyahan kong ang maging isang museo ng mga karapatang pantao ay hindi nangangailangan ng isang tiyak na mandato ng karapatang pantao.  Ang katapatan ng Te Papa sa pagkakaiba-iba, pagsasama at kagustuhan sa pagharap sa mga mapanghamong suliranin ay nangangahulugang kami ay karapat-dapat kaming mapasali roon. Isinulat ko ang tungkol dito noong 2015 nang ako ay namuno sa pagpupulong ng FIHRM: “Para sa Te Papa, sa malawak na pakahulugan, ang hustisyang panglipunan, mga karapatang pantao, at access…ay hindi mga pandagdag lamang, na maaaring isali o tanggalin. Sila ay nasa pinakapuso ng kaangkanan ng museo, o whakapapa.  Naipasa ang Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa Act noong1992 at ito ay nagbigay ng matibay na pundasyon para sa isang museo na gagawa ng mga bagay sa ibang paraan … Nang pinagtibay ng Board of the Museum ang isang Bicultural Policy … napagpasyahan nito na kailanganin ang pagpapahayag sa pagkakaroon ng dalawang kultura sa isang bansa o rehiyon  (biculturalism) sa lahat ng lugar ng museo. Idagdag pa dito na ang pananaw ng Te Papa ay binabago ang mga puso, mga isip at mga buhay, at mayroon kang isang museo na handang sumuong sa mga mapanghamon at sa mga hindi komportable, isang museo na kinakailangang handa para manindigan kung totoong sinisikap nitong makagawa ng mga karanasan na makakapagbago sa kaniyang mga bisita, komunidad, at kahit mga tauhan nito. Tulad ng ipinahayag sa website ng FIHRM, dapat nakahanda ang museo ng karapatang pantao na hamunin ang pag-iisip at kasanayan ng tradisyonal na museo. Sa ganitong dahilan, kinikilala ko ang Te Papa bilang isang museo ng mga karapatang pantao at ako ay nasasabik na salubungin ang mga delegado sa Setyembre.” Nakakaaliw na pansinin na isinulat ko ito batay sa palagay na may ilang mga museo na maaaring nagtuturing sa mga karapatang pantao bilang hindi mahalaga at kinakailangang hikayatin na makita ang kanilang mga sarili sa ganitong paraan.  Marahil kailangan nilang pagtibayin ang kanilang dedikasyon sa mga karapatang pantao, tulad nang una kong ginagawa sa 2010. Sa parehong artikulo, binigyang pansin ko rin ang konteksto na kung paano tumatakbo ang mga museo ay lubha at mabilis na nagbabago. Ang tinutukoy ko ng mga panahong iyon ay ang anyo ng kultura at politika sa New Zealand; hindi ko nakita noon kung gaano kabilis at kalaki ang mga pagbabago sa darating na mga taon,para sa ating lahat.  Ang mga ‘bagay’ na ito ay  pandaigdigan, nakakapagbago ng buhay, mga pagbabago na may epekto sa sangkatauhan; at sila ay nangangailangan ng labis na pagtugon. Ang proyekto na 2019 ICOM para lumikha ng bagong kahulugan ng museo ay sumibol mula sa pagtanggap na ang kasalukuyang kahulugan ay hindi “lubusang nagpapakita at nagpapahayag ng mga komplikasyon ng ika-21 siglo at ang mga kasalukuyang katungkulan at dedikasyon ng mga museo, kahit ng kanilang mga hamon at pananaw sa kinabukasan”. Marami sa atin ang nakasaksi, na may kasamang pagkaaliw at sa kalaunan ay pagkainis, sa mga hidwaang naidulot nang ang mga salita at iba’t ibang mga kaugalian ay nalunod na lamang sa balon ng kaisipan.  Aasa na lamang ang isang tao na ang mga pangyayari ng nakaraang dalawang taon ay magsisilbing mitsa para sa pag-iisa ng mga museo sa Prague sa 2022, kung saan ang paksang ito ay pagtatalunang muli.  Paano hindi magiging ganito? Ang mga pandaigdigang kaganapan, madla na tumatangkilik ng mga museo at mga komunidad na may kinalaman dito ay hindi uupo at maghihintay na lamang sa mga museo na makapagpasiya kung natukoy na natin ng wasto ang ating mga sarili o hindi. Ang mga pagbabago at hamon ng mga nakaraang taon ay hindi lamang nasa ating harapan - sila din ay lumilibot sa mga tanghalan, sinusuri ang mga libro, at nakatitig sa atin.   Unibersal Deklarasyon ng Karapatang Pantao Artikulo 27:1 Ang bawat isa ay may karapatan malayang makilahok sa kulturang buhay ng komunidad, tamasahin ang mga sining at makibahagi sa pagsulong ng agham at mga benepisyo nito. Tayong lahat ay kasalukuyang nasa kalagitnaan pa rin ng isang pandaigdigang pandemya na nakapagpabago ng ating mga buhay, habangbuhay.  Ang mga museo at tanghalan ay hindi lamang pumaling sa pagtugon, sila ay dagliang tumalilis sa mga dating gawain; dumaan sa mga lockdown, idinerekta ang bagong lakas sa pag-aaral, karanasan at pakikilahok online, pinamahalaan ang mga espasyo at madla, at ang iba, ay malungkot na hinarap ang katotohanang pagsasara ng tuluyan. Demokratiko ang pandemya sa paraang walang tao anghindi tinablan ng epekto nito, ngunit ito rin ay kaibigan ng hindi pagkakapantay-pantay, pinalalala ang kahirapan at kawalan.  Kaya sumunod rito na ang mga museo na marahil permanenteng magsara ay ang mga maliliit na madalas na magdahop; ang mga may tangan ng mga alaala at kwento ng mga maliliit, malalapit sa isa’t isa na pamayanan, at ang mga nag-uugnay ng mga tao at kanilang mga komunidad sa kanilang kasaysayan at tradisyon. Tayo ay napaalalahanan noon, ng ating mga katungkulan na magsikap at para sa ating mga pamayanan, na panatilihin ang kanilang mga alaala, at ibahagi ang kanilang mga kwento.  Dapat natin ipagpatuloy ang pagtanggal sa mga hadlang dito at magtulungan sa pag likha kaysa mangibabaw. Tayo ay naatasan ng hamon at pribilehiyo na makipagtulungan sa mga pamayanan at mga indibidwal, upang bihagin ang natatanging sandaling ito para sa kinabukasan, at tumulong sa muling pagbuo at paghilom bunsod ng masidhing karanasan ng tao. Hindi bagong ideya ang kakayahang paglunas ng sining, gayundin ang  konsepto na ang mga museo ay maaaring maging ligtas (at kinakailangan) na lugar para magtipon bunsod ng labis na pagkabigla (trauma), o harapin at alalahanin ang mga nakababahalang pangyayari. Ngunit lubhang iba na ang takbo ng mga bagay-bagay ngayon, ang lokal ay naging pandaigdigan, at kabaligtaran. Unibersal Deklarasyon ng Karapatang Pantao Artikulo 3 Ang bawat isa ay may karapatan sa buhay, kalayaan at seguridad ng tao.   Unibersal Deklarasyon ng Karapatang Pantao Artikulo 25:1 Ang bawat isa ay may karapatan sa isang pamantayan ng pamumuhay na sapat para sa kalusugan at kagalingan ng kanyang sarili at ng kanyang pamilya, kabilang ang pagkain, damit, pabahay at pangangalagang medikal at mga kinakailangang serbisyong panlipunan, at ang karapatan sa seguridad kung sakaling magkaroon ng kawalan ng trabaho, sakit, kapansanan, pagkabalo, matandang gulang o iba pang kawalan ng kabuhayan sa mga sitwasyong hindi niya kontrolado.  Ang matinding krisis sa pandaigdigang klima ay isa na namang banta sa ating pamumuhay at isa ring kapuna-punang krisis sa mga karapatang pantao. Ang pagbabago ng klima ay isang nagbabantang panganib sa seguridad ng pagkain, pamamahay at mismong buhay. Ang mga maliliit na pulo-pulong bansa ang siyang pinaka lantad sa mga epekto ng pagbabago sa klima, sa kabila ng higit na mas maliit na ambag sa pagdudulot nito kaysa sa ibang bansa. Ito ay isang tiyak na banta sa rehiyong Asya- Pasipiko. Ang lahat ng museo ay may tungkulin na ginagampanan sa pagtaas ng kamalayan tungkol sa pagbabago sa klima at pagsasagawa ng aksyon, lalo na bilang tagapangalaga ng ebidensya sa isang ‘post-truth’ na mundo kung saan dapat ipagtanggol ng mga siyentipiko ang mga katotohanan sa agham. Noong ako ang Direktor sa Queen Victoria Museum and Gallery (QVMAG) sa Tasmania, natuklasan ng aming mga siyentipiko na ang mga hayop (insekto) ay  gumagalaw papalayo ng papalayo patungong timog dahil sa umiinit na kapaligiran.  Ang ebidensyang iyon, kasabay ng deklarasyon ng mga awtoridad sa krisis sa klima, ang nagpadali sa pasyang gawin pinaka sentro ng atensyon ng museo ang pagbabago sa klima. Gayunpaman, hindi lamang ito ukol sa karunungan base sa mga koleksyon at ebidensya, kundi Ito ay tungkol sa mga gawi at ugali. Nagpatibay ang Horniman Museum and Gardens ng isang malawakang programa sa pagbabago ng klima noong unang bahagi ng 2020 na nakatuon, hindi lamang sa pakikipagtulungan sa madla upang maitaas ang kamalayan at baguhin ang mga pag-uugali, ngunit hinahamon din nito ang museo na tingnan ang sariling mga gawi at mga gawain. Dapat pag-isipan ng mga museo ang kanilang sariling kontribusyon sa pagbabago sa klima – paano natin gagamitin ang ating mga yaman? Nagpaplano ba tayo ng mga gusaling may kakayahang magtagal? Naaayon ba sa ating mga pinahahalagahan ang ating mga isponsor? Hindi sa boardroom nangyayari ang mga pagtatalo kamakailan ukol sa pag-isponsor ng mga fossil fuel companies sa museo; nangyayari ito sa publiko. Paano naman ang pangangailangan ng mga refugee o dayo dahil sa klima? Kung inaakala mong isyu ito ngdarating na panahon, nagkakamali ka. Nangyayari na ito ngayon; sa 2020, may 30.7 milyon na tao sa mundoang umalis sa kanilang kinalalagyan at ang mahigit sa 98% sa kanila ay bunga ng panganib na may kaugnayan sa panahon. Libu-libong mga residente ng Marshall Islands ang inilipat sa iba’t ibang bahagi ng Estados Unidos kung saan sila ay nahaharap sa bagong hamon na mapananatili ang kanilang koneksyon sa kultura at tradisyon.  Unibersal Deklarasyon ng Karapatang Pantao Artikulo 7 Ang lahat ay pantay sa harapan ng batas at may karapatan sa pantay na proteksyon ng batas nang walang diskriminasyon. Ang lahat ay may karapatan sa pantay na proteksyon laban sa anumang diskriminasyon na labag sa Deklarasyong ito at laban sa anumang pag-uudyok sa ganitong diskriminasyon.  Ang paggamit ng puwersa ng kapulisan laban sa mga taong hindi puti ay nagpasiklab ng pandaigdigang protesta at muling nagpabuhay sa kilusang Black Lives Matter. Unang nakatuon sa kalupitan at karahasan ng pulisya, lumawak ang sakop ng kilusan nang nagkamit ng suporta mula sa buong mundo at saklawan ang mga isyung kaugnay sa diskriminasyon ng lahi na nakabaon sa sistema ng lipunan at ang walang kamatayang kolonyalismo. Isang ilaw na nagbigay liwanag sa kasaysayan at kasanayan ng mga museo. Kung tutuusin, walang bago sa mga pagtatanong tungkol sa mga aspeto ng kasanayan ng museo; hiniling mga opisyal para sa British Museum na ibalik ang mga marmol ng Parthenon sa Greece noong mga unang taon ng 1980, at nagtanong si Maurice Berger ng katanungang Mga Nang-uuri ba ng Lahi ang mga Museo?noong 1990.  Gayunpaman, ang mga bagay na ito ay hindi naging kasing kapansin-pansin tulad ng mga sikat na paksa noong mga panahong iyon.  Ang mga grupo tulad ng  Decolonize This Place at BP or not BP ay aktibong namuna sa mga espasyo ng museo gamit ang mga “performative interventions” kung saan humihiling ito na magbigay pansin sa pagbibigay ng pondo, pagbalik sa sariling bansa, mga kasanayan ng pagkamit, indigenous agency, at ang kalagayan ng mga manggagawa o mga tauhan. Ang The Unfiltered History Tour ng Vice media ay nagsiyasat sa mga kuwento ng ‘mga pinagtatalunang kagamitan’ sa British Museum. May isang dating tauhanng ilang mga kultural na institusyon ang nagsalita laban sa kakulangan ng katarungan sa lugar ng trabaho, istrakturang rasismo, kasama – sa isang karima-rimarim na kabalintunaan - ang Canadian Museum for Human Rights. Ang boses ng mga pinagmulang pamayanan ay unti-unting lumalakas habang hinihiling nila ang marapat na pagbabalik ng kanilang mga kayamang kultural. Noong 2018, naglakbay ang mga inapo mula sa Rapa Nui hanggang sa British Museum upang hilingin ang pagbabalik ng kanilang ninuno (tupuna), Hoa Hakananai’a. Sa isang episode ng The Unfiltered History Tour na nakatuon sa kolonyal pagnanakaw ng Hoa Hakananai’a’, masidhing sinabi ni Talita Rapu (inapo at Gobernador ng Rapa Nui), “Na kay Rapa Nui ang katawan ngunit nasa inyo ang kaluluwa. Naglalakad kami sa mundong ito nang walang kaluluwa, isang katawan na walang laman.” Kinikikilala ng madami sa amin na nakapagtrabaho sa mga koleksyon ng mga katutubo na ang kaluluwa ng mga materyales na kultural ay nananahan sa mga komunidad, pamilya at inapo. Ngunit bakit hindi ito ang maging pangkaraniwan kaysa maging natatangi? Kung ang muling pagsasama ng ‘katawan at kaluluwa’ ang pinakamabuting kahihinatnan ayon sa pasya ng mga tradisyonal na may-ari, ano pa ang maaaring ipaglaban ng museo?  Kung hindi tayo handang humiwalay sa mga kasanayan ng kolonyalismo, tiyak na tayo ang nagkakasala sa pagpapalala ng mga bunga nito. UN Deklarasyon sa Karapatan ng mga Katutubong Tao Artikulo 3 May karapatan kami sa sariling pagpapasya. Malaya kaming pumili ng aming katayuan sa pulitika at pag-unlad sa ekonomiya, lipunan at kultura.   Natagpuan ko ang aking sarili nan may matinding pagnanais na isulat ang artikulong ito habang naninirahan sa isang bansa (Australya) na walang Bill of Rights sa antas na Pederal, bagaman ang kada estado ay unti-unting pinagbubuti ang kanilang mga pagtugon para mapangalagaan ang mga karapatang pantao ng kanilang mga mamamayan. Habang ang sitwasyon ay maaaring malayo pa sa pagiging perpekto, ibinabalik nito ang katungkulan na mapanatili at mabigyang kahulugan ang mga karapatang pantao sa mga indibidwal at organisasyon.  Ako rin ay nagtatatag ng isang bagong katawan ng kultura, ang National Aboriginal Art Gallery para sa Australia. Itatayo ito sa Alice Springs sa Northern Territory. Isa itong lugar na maganda at nakikilala sa kultura at sining, gayundin sa mga kapinsalaan at troma ng mga henerasyon. Australia’s First Peoples ang kumakatawan sa pinakamatanda at patuloy na nabubuhay na kultura sa mundo, na may kulturang ipinapahayag sa pamamagitan ng mga imahe o anumang pwedeng makita o mapanod na nagtatagal at buhay. Nang magbago ang sining ng mga katutubo mula sa buhangin at bato sa tabla at canvas, tuluyang nagbago ang landasin ng kasaysayan ng sining ng Awstralya, binibihag ang imahinasyon ng madla sa buong mundo. Ito ay nagbigay ng mga benepisyong panlipunan, pang ekonomiya, pang kultura at espirituwal sa mga alagad ng sining at kanilang mga pamayanan, nagdala sa mga kwento at kasaysayan ng mga katutubo sa mga bagong madla, at pinagtibay ang pagkakaugnay-ugnay sa iisang kultura. Para sa akin, ang Northern Territory, ang kasalukuyan kong tirahan, ang pinakamalaking buhay na Art Gallery sa mundo. Hindi maiiwasan ang malakas at buhay na buhay na sining. Ang Northern Territory ay mayroon ding pinakamataas na proporsyon ng mga taong Aboriginal and Torres Strait Islander, at halos 45% ng lahat ng mga tahanan ng mga katutubo ay nabubuhay ng mababa sa ‘poverty line’. Ang bilang ng pagpapatiwakal sa kabataan ay tatlong ulit ng bilang ng pambansang katampatan. Tinatayang 85% ng populasyon sa bilangguan ng Northern Territory ay mga katutubo. Kaya ang tanong ko ngayon sa aking sarili ay kung hindi ang Gallery tulad ng National Aboriginal Gallery (o kahit anupamang lugar) and dapat nakikipaglaban para sa mga karapatang pantao; kung hindi paano natin gagawin ito  Ito ay magtatakda sa atin para muling isipin at muling idisenyo ang ating ginagalawan kung gusto nating magkaroon at makagawa ng kahulugan. Para sa National Aboriginal Art Gallery, isa itong pangako sa First Peoples’ Principles ng pagtitiyak ng mas madaming pamumuno, pamamahala at manggagawang katutubo. Ito ay nangangahulugang katapatan sa boses, ahensya at magkabahaging awtoridad, at pagsabi ng katotohanan na kailangan ng Australia kung gusto nitong simulan ang paghilom sa nakaraan at tumungo sa pambansang pagkakasundo. Ang pangkaraniwang pamantayan ng galleriya/museo na may ilang pirasong nakadikit ay hindi magiging malapit sa pagkamit ng alinman sa mga ito. Hindi na tayo mapipigilan na maugnay sa mga pangyayari sa buong mundo at mga hamon sa karapatang pantao na naitala rito, anumang laki, lugar o layunin. Karamihan ng mga institusyon ng kultura ay matagal nang nakatuon sa madla ng maraming taon, at ang pagsasaalang-alang ng madla sa ating iniisip ay umani ng maraming malalaking benepisyo  – mas mahusay na pakikipag-ugnayan, mas malaking kahalagahan at marami pang iba. Ngunit panahon na naman para sa isa pang hakbang pasulong. Dapat matuto tayong magtuon sa sangkatauhan. At magsisimula ito sa pagtanggap na ang mga karapatang pantao at ang karangalan ng lahat ng tao, ay pananagutan natin lahat.

2022-03-30

Manunulat:Hsuwen Yuan Isang research assistant si Hsuwen (Emily) sa Kagawaran ng Edukasyon sa National Taiwan Museum (NTM), Taipei, Taiwan. Ang mga pananaliksik ni Emily ay pangunahing nakatuon sa social inclusion at museum accessibility of international migration sa Taiwan. Inatasan siyang magsimula ng Immigration Docent Project sa loob ng museo noong 2015. Ang Immigration Docent Project ay nagbibigay ng paglibot sa loob ng museo sa iba’t ibang wika (nangunguna na rito ang mga wika sa Timog Silangang Asya, Ingles at Intsik) at tumutulong sa pakikipag-ugnayan ng museo sa dayuhang komunidad. Nakamit at nasimulan ng NTM at mga dayuhang komunidad ang mga pista ng sining ng mga bansa sa Timog Silangang Asya, mga pagtatanghal, mga gawaing pang edukasyon, at pagpapakahulugan ng mga koleksyon mula sa mga bansa sa Timog Silangang Asya. Mahigpit na nakikipagtulungan ang dalawang panig simula pa noong 2016. Ang Pambansang Museo ng Taiwan Ang Pambansang Museo ng Taiwan (National Taiwan Museum), itinatag sa 1908, ang isa sa pinaka lumang museo sa Taiwan. Noong 1915, matapos ang dalawang taon ng paggawa, ang museo ay natapos, and ito ito ang isa sa mga kapansin-pansin na pampublikong gusali dito sa Taiwan. Sa mahigit na sa isang siglo, ang museo ay nakatirik sa harapan ng Taipei Railway Station at may mayamang koleksyon, ang kanyang natatanging lokasyon ang siyang dahilan ng pagiging isang mahalagang palatandaan ang Pambansang Museo ng Taiwan. Patuloy na nakatuon ang koleksyon at pagsasaliksik ng museo sa antropolohiya (agham ng tao), agham ng lupa, hayop, halaman, pagkakaiba sa kultura at pagsasama-sama ng lipunan bilang pagtugon sa mga pinakahuling usong takbo sa lipunan at ang dumadaming bilang ng pangingibang bansa. Nakamit ng museo ang layuning edukasyonal at mapagsilbihan ang madlang may iba’t ibang karanasan ng kultura sa pamamagitan ng pagtatanghal na may tema, mga gawaing pang edukasyon, paglalathala at iba’t ibang proyekto sa magkakaibang kultura. Paunang Salita Ang National Human Rights Museum (NHRM) ng Taiwan ay isang makabuluhang lugar na nagpapaalala sa mga Taiwanese na hindi dapat kalimutan ang panahon ng White Terror, lubos na mahalaga sa pag-unlad at progreso ng demokrasya sa Taiwan. Ang museo ay nagsisilbing sentro ng edukasyon para sa kasaysayan ng mga paglabag sa karapatang pantao, sumusuporta sa mga isyu sa karapatang pantao, nagsusulong ng mga layunin para sa karapatang pantao at nagtatanim ng pangkalahatang mga kaugalian upang mapangalagaan ang demokrasya at mga karapatang pantao sa Taiwan. Isang mahalagang kaanib ng International Council of Museums (ICOM), ang Federation of International Human Rights Museums (FIHRM) ay nagtaguyod at naglagay ng sangay nito na Asian-Pacific (FIHRM-AP) sa National Human Rights Museum ng Taiwan sa suporta at pagkilala ng FIHRN at mga kaugnay na organisasyon, NGO at mga propesyonal. Ngayon, ang NHRM at FIHRM-AP ay may mga bagong misyon na ilagay ang mga lokal na isyu ng karapatang pantao sa ilalim ng pandaigdigang konteksto ng pangingibang bansa at mga alalahanin tungkol sa karapatang pantao. Hinaharap ng dalawang museo ang mga isyu sa pandaigdigang karapatang pantao sa pamamagitan ng pagtayo ng mga grupo na magsisilbing entablado o tulay upang mapadali ang mga pag-uusap sa pagitan ng pamahalaan, mga NGO, mga museo at mga dayuhang komunidad ng iba’t ibang nasyonalidad sa Taiwan. Samantala, ito ang unang pagkakataon para sa mga propesyonal ng museo at mga manggagawa sa NGO na lumahok sa isang harapang talakayan, suriin at pagtulungan ang mga isyu sa pangingibang bansa at mga karapatang pantao sa Taiwan. Ang Layunin at Simula ng Forum at Workshop Ngayon, ang mga kasalukuyang museo ay humaharap sa maraming isyu na ipinataw ng pangingibang bansa sa mga destinasyong lungsod. Ang pangunahing alalahanin nitong porum ay kung paano tinatanggap ng mga museo ang mga migrante at lalabanan ang mga stereotype, diskriminasyon at takot o galit sa mga banyaga (xenophobia) sa pamamagitan ng diyalogo ng iba’t ibang kultura. Paano tinatayo ng museo ang mga talaan ng migrasyon at  mga karapatang pantao, pinapanatili ang mga makasaysayang lugar at mga lumang gamit, itinatago ang mga personal na mga gamit, kuwento at alaala? Matapos ang masusing talakayan sa 3 araw na porum at workshop, maraming mga perspektibo at karanasan mula Taiwan, Awstralya, India, Amerika, Bangladesh, Tibet at Timog Sudan ang nakapagbigay linaw sa maraming kasanayan, teorya at karanasan ng pagmumuseo bilang tugon sa pagtaas ng pangingibang bansa sa buong mundo at mga kaugnay na mga isyu sa karapatang pantao. Programa sa Oktubre 20: Ang Kalupunan ng mga Grupo ng mga Museo para sa mga Migrante at Katarungang Panlipunan Unang Pulong: Pagtataguyod ng Programa para sa Komunikasyon sa pagitan ng mga Museo, Migranteng (Manggagawa) Pamayanan at ang Publiko Ms. Rohini Kappadath, General Manager, Immigration Museum, Museums Victoria, Australia, idinetalye ang mga sumusunod na paraan bilang pundasyon para sa museo na sanayin ang mga karapatang pantao, tulad ng: Pagkilala sa mga bagong gampanin ng mga museo; Pagsusuri ng mga luma at hindi na ginagamit na mga patakarang museo Palagiang pagtatanong sa sarili kung kung kami ba ay pirming nakatuon sa mga boses ng migranteng pamayanan na balak namin makatrabaho sa darating na panahon. Madaming ibinahagi si Rohini sa kanyang mga pamamaraan sa pagtatrabaho base sa kanyang karanasan ng maraming taon sa Immigration Museum sa Awstralya. Ang dalawang sumusunod na mga tagapagsalita: Hsu-wen Yuan (Emily) at Ying-Hsuan Li, ay mula sa Taiwan. Inilahad nila ang mga pinakabagong patakarang museo ng Pambansang Museo ng Taiwan at ng Museo ng Kaohsiung sa Paggawa. Ang unang grupo ng mga migranteng manggagawa mula sa rehiyon ng Timog Silangang Asya (SEA) ay dumating sa Taiwan noong 1990s.  Sa taon ng 2021, may mahigit na 700,00 migranteng manggagawa at 300,000 na mga imigrante mula sa rehiyong SEA ang naririto sa Taiwan. Pumunta sa Taiwan ang mga migranteng manggagawa upang tugunan ang pangangailangan sa paggawa ng mga imprastraktura, pangingisda, industriya ng paggawa, at pangangalaga sa bahay. Karamihan sa mga imigrante mula sa SEA ay naparito sa Taiwan sa pamamagitan ng kasal, at sila ang naging pangunahing tagagawa at miyembro sa pamilya. Gayunpaman, nakabaon ang lipunan ng Taiwan sa kulturang may mababang pagtingin sa mga imigrante mula sa rehiyon ng SEA. Dahil sa mga sagabal sa kultura at wika, mga stereotype, mga pagkiling, ang mga migranteng manggagawa at imigrante (mga dayuhang asawa) ay patuloy na hindi naiintindihan at namamaltrato sa Taiwan. Isa sa mga pinakamatagal na museong naitayo sa Taiwan, ang Pambansang Museo ng Taiwan sa Taipei ang nagsimula ng “Proyekto ng Pagpasyal sa Museo sa Magkakaibang Lenggwahe” noong 2015 na nagtawag ng  maraming imigrante mula SEA na gumanap bilang mga taga gabay sa museo upang mag-alok sa mga kapwa imigrante ng karanasang mamasyal sa loob ng museo nang walang sagabal sa wika (Figure 1). Higit pa rito, nakipag-ugnayan ang museo sa mga komunidad ng migranteng manggagawa, at nakipag tulungan sa pagsasagawa ng mga pista ng iba’t ibang kultura kung saan ang mga miyembro ng komunidad ang namuno at nagsaayos ng mga programa (Figure 2). Sa gayon, ang mga imigrante at migranteng manggagawa ay malayang makapagpapahayag at maipapamalas ang ganda ng kanilang mga kultura sa Pambansang Museo ng Taiwan.